وروزه ، مثل اينكه : قضاى ماه رمضان را در ايّام ثلاثهء در هر ما هي ، يا ايّام البيض ، يا روزهائى كه روزهء آنها را نذر كرده ؛ بگيرد ، يا چهار ركعت نافلهء شام را بر هيئت نماز غفيله ونماز وصيّت بگزارد تا قائم مقام هشت ركعت شود ، ويا دوازده مرتبه « 1 » « قل هو اللّه » را كه سنّت است بعد از هر نماز ، ودر صبح يازده مرتبه « قل هو اللّه » خواندن سنّت است ، وهمچنين در قبرستان خواندن يازده مرتبه سنّت است ، پس يازده مرتبه بخواند به قصد هر سه وبعد از آن يك مرتبه بخواند كه دوازده تمام شود وبه منزلهء سى وچهار قل هو اللّه گردد ، آيا در اين مواضع وأمثال اين ؛ صادق است كه عمل به جميع آنها كرده وثواب همه را در مىيابد يا نه ؟ جواب : دور نيست كه كافى باشد ، واگر غير صوم را جدا به عمل آورد بهتر است ، ودر صوم تا واجب باشد سنّت نگيرد ، وهمچنين دو واجب را با هم تداخل نكند مگر آنكه - مثلا - نذرش به همان واجب تعلّق گرفته باشد ، مثل : نذر گرفتن روزهء ماه رمضان ، يا قضاى آن . سؤال ذصط [ 799 ] : هرگاه كسى نوكر حاكم شود وشك داشته باشد در اينكه اگر نوكرى أو نكند متضرّر خواهد شد يا نه ، يا ظنّش به يك طرف غالب باشد ، در كداميك از اين سه صورت قصر مىكند ؟ جواب : نوكرى حكّام اگر متضمّن خون ناحق باشد با جزم به ضرر نيز حلال نمىشود ، واگر متضمن آن نباشد وخوف ضرر شديد نباشد مرتكب نمىتوان شد ، وبعد از ارتكاب تا در خصوص هر كار مجبور نباشد ارتكاب آن جايز نيست ، وقصر تابع حليّت سفر است . سؤال ض [ 800 ] : قرباني كه در غير منى به عمل آورند ، آيا خايه كشيده يا

--> ( 1 ) ج : بار .