است « 1 » ، وبعضي به ثلث شب قائلند « 2 » وجمعى از براي مختار تا ثلث واز براي مضطر تا نصف گفته‌اند « 3 » وجمعى وقت مغرب وعشا را در وقت اضطرار تا صبح باقي مىدانند وتأخير از نصف را بر مختار حرام مىدانند « 4 » ، وبر تقدير تأخير وارتكاب حرام باز تا صبح را أداء مىدانند ، وبه اين مذهب ميل كرده است شيخ در « تهذيب » « 5 » وصدوق در « فقيه » ، بلكه در « مقنع » صريحا به آن قائل شده « 6 » . وهمچنين شيخ در « خلاف » نقل اجماع أهل علم نموده بر اين كه : صاحبان عذر چون پيش از صبح ثاني بقدر يك ركعت در يابند نماز عشا را أداء مىنمايند به عنوان وجوب « 7 » واخبار بسيار بر اين مذهب دلالت دارد مثل : صحيحهء أبى بصير از حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود : « اگر خوابيد مردى ونماز مغرب وعشا را نگزارده يا فراموش كرده ، پس اگر بيدار شود پيش از صبح به قدرى كه تواند هر دو نماز را بگزارد ، پس بايد هر دو نماز را بگزارد ، واگر ترسد كه يكى از آنها فوت شود بايد ابتداء به نماز عشا نمايد » « 8 » . ونيز به سند صحيح از عبد اللّه بن سنان از حضرت صادق عليه السّلام ، وهمچنين

--> ( 1 ) معتبر : 2 / 43 ، شرح لمعه : 1 / 180 ، مدارك الأحكام : 3 / 59 . ( 2 ) خلاف : 1 / 264 مسأله 8 ، مقنعه : 93 ، نهايهء شيخ طوسي : 59 ، مهذب ابن برّاج : 1 / 69 . ( 3 ) مبسوط : 1 / 75 ، وسيله : 83 . ( 4 ) مبسوط : 1 / 75 ، معتبر : 2 / 40 و 43 ، مدارك الأحكام : 3 / 54 و 60 . ( 5 ) تهذيب الأحكام : 2 / 270 ذيل حديث 1076 و 1077 ، وسائل الشيعة : 4 / 288 حديث 5181 و 5182 . ( 6 ) من لا يحضره الفقيه : 1 / 233 ذيل حديث 1030 ، المقنع : 107 ، وسائل الشيعة : 4 / 159 حديث 4798 . ( 7 ) خلاف : 1 / 271 مسأله 13 . ( 8 ) تهذيب الأحكام : 2 / 270 حديث 1077 ، استبصار : 1 / 288 حديث 1054 ، وسائل الشيعة : 4 / 288 حديث 5181 .