نصب كردند بسيار نوراني بود ، نور آن از جانب راست كعبه تا چهار ميل ؛ واز جانب چپ تا هشت ميل رسيد كه مجموع چهار فرسخ شد ، پس حق تعالى آن را حرم گردانيد » « 1 » . وبه روايت ديگر : « حق تعالى بر حضرت آدم عليه السّلام ياقوت سرخى فرستاد كه آن را در موضع كعبه نهاد وآدم بر دور آن طواف مىكرد ونور آن تا جاى ميلهاى حرم مىتابيد ، پس ميلها بر نور آن قرار داده شد وحق تعالى آن را حرام گردانيد » « 2 » . وبعضي گويند كه : آن را بيت اللّه الحرام گفتند به جهت آنكه بر مشركين حرام بود كه داخل آن بشوند « 3 » ، وآن را « بيت العتيق » گفتند به جهت آنكه در طوفان نوح از غرق شدن نجات يافت « 4 » ، يا به جهت آنكه پيش از سائر زمين مخلوق شد « 5 » ، يا آنكه از تسلّط جبّارين خلاص بود « 6 » ، يا از جماعت حبشه وأصحاب فيل « 7 » ، يا به سبب آنكه حرم است وكسى مالك آن نمىتواند شد « 8 » . وابن حاجب مالكي گويد كه : شناخته مىشود حرم به آنكه چون سيل حلّ به سمت آن رود بايستد وداخل آن نشود « 9 » . وازرقى گويد : معرّف حرم آن است كه در حلّ وادى نيست كه سيلش

--> ( 1 ) در مظانّش نيافتيم . ( 2 ) علل الشرائع : 420 حديث 1 و 422 حديث 4 . ( 3 ) علل الشرائع : 398 باب 139 حديث 1 ، مجمع البحرين : 6 / 39 . ( 4 ) علل الشرائع : 399 حديث 5 ، مجمع البيان : 4 / 100 ( جزء 17 ) . ( 5 ) علل الشرائع : 399 حديث 2 . ( 6 ) مجمع البيان : 4 / 100 جزء 17 ، اخبار مكّه : 1 / 280 . ( 7 ) تفسير فخر رازي : 23 / 31 . ( 8 ) علل الشرائع : 399 حديث 3 ، مجمع البحرين : 5 / 210 . ( 9 ) در مظانّش نيافتيم .