آقا محمد علي كرمانشاهي
40
مقامع الفضل
براي دشنام دادن - مگر آنكه دشنامش نسبت دادن به زنا ، ويا لواط كردن ، يا دادن باشد كه در اين صورتها هشتاد تازيانه حدّ اوست - هرگاه آن أمور ثابت نباشد . وبراي كندن ريش دية مىدهد ، وديهاش اگر تمام ريش را كنده وتمام موى را از آن ازاله نموده ، پس اگر تا يك سال عود ننمايد تمام خونبهاى شخص است ، واگر عود نمايد ؛ ثلث خونبهاء است ، واگر تمام را ازاله ننموده ، آن قدر را كه كند مساحت مىنمايند ، وبه حساب آن از خونبهاء مىگيرند . وتأديبات مذكوره وهمچنين دية در صورتي است كه مدّعي طلب آن حقوق نمايد ، واگر ببخشد چيزى بر أو نيست مگر توبه واستغفار . سؤال مد [ 44 ] : هرگاه شخصي در ابتدأ با عقل وشعور مهر وحقوق زوجهاش را داد ، وثاني الحال قريب به فوت بلكه در حال نزع زوجه اصرار نموده ، زوج يك صد كانچهء مو نيز وصيّت نمود « 1 » كه - به عوض حقوق زوجيّتى كه قبل از اين زوجه دست برداشته بود ، وزوج را بريء الذّمة نموده بود - به أو بدهند ، بايد بدهند يا نه ؟ جواب : هرگاه حقوق خود را به عوض آنچه گرفته معاوضه نموده ، وزوج بريء الذّمة شده ، وبعد از آن بدون آنكه معاوضهء مذكوره را بر هم زده باشند وصيّت كرده كه به عوض حقوق مذكوره ، باغ را علاوهء عوض نمايند درست نيست . واگر چنانچه بعد از گفتگوى زوجه بدون جبر با فهم وشعور همين را گفته كه : فلان باغ را بعد از من به أو بدهيد بايد باغ را به أو بدهند ، واز ثلث ميّت حساب كنند هرگاه ورثه راضى به دادن از أصل تركه نباشند ، واگر از كلامشان
--> ( 1 ) نسخه ه : نمود ، كانچه عبارت از يكسانيه است [ يكسانيه شايد مصدر صناعي يكسان باشد به معنى يكسان نمودن ، وظاهرا در اينجا مقصود درخت انگور است كه به رديف كاشته باشند ] ، ومو عبارت از درخت انگور است ، ويكصد كانچه يكصد بته است .