بول [ به دستم ] مى رسد ، دستم را به ديوار يا خاك مى مالم ، سپس دستم عرق مىكند ، آن را به صورت يا بدن يا لباسم مىكشم ، [ حكم آن چيست ؟ ] . حضرت فرمود : اشكالى ندارد . « 1 » مانند اين حديث را مرحوم صدوق با سند از حكم نقل مىكند . ممكن است اين روايت تاويل شود به اينكه احتمال دارد نسبت به رسيدن بول به تمام دست يقين حاصل نشده و تمام اجزاى دست ؛ به صورت يا بدن و يا لباس نرسيده و عرق نيز تمام دست را فرانگرفته باشد ، با وجود چنين احتمالى اين روايت دلالت بر ادعا ندارد . اين احتمال ، به معناى خروج از ظاهر لفظ ، بدون دليل است ، و نمىتوان به خاطر احتمالاتى دور از ذهن ، عمل به ظواهر را ترك كرد . بلكه اين جمله راوى كه مىگويد : « ثمّ تعرق يدي فأمسح بها وجهي . . . » صريح در اين است كه مسح با عرق بوده است . بنابر اين عرق نكردن تمام دست زيانى به استدلال نمىرساند . از سوى ديگر ظاهرا سؤال از عرق متنجّس دست است ، نه عرق موضعى پاك ، زيرا سؤال از عرق پاك بى مورد است . با اين توضيح معلوم مىشود اين خبر بر عدم سرايت نجاست از متنجس دلالت دارد . در مورد اين روايت سه احتمال ديگر نيز ممكن است : روايت از موارد تقيه باشد ؛ زيرا ظاهر آن بر پاك شدن با مسح دلالت دارد ، كه موافق مذهب برخى از عامه است . روايت به اين معنا باشد كه اگر آب در دسترس نباشد يا عين نجاست بر طرف گردد ، نماز در اين حال جايز است ، چنانچه كلام سؤال كننده ، اين معنا رامى رساند . مقصود از لا « بأس » عدم گناه باشد ، اگرچه شستن واجب است . اين سه توجيه سبب خروج از ظاهر لفظ ، بدون معارض مىشود و چنين

--> ( 1 ) . من لا يحضره الفقيه 1 : 69 .