« إلا أربعة » مكر چهار كس : « عبد مملوك أو امرأة أو صبي أو مريض » « 1 » بنده كه ملك يا زن يا كودك يا بيمار . و نيز فرمود در بعضى خطبه‌ها : « إنّ اللّه فرض عليكم الجمعة » به درستى كه حق تعالى فرض كردانيد بر شما نماز جمعه را « فمن تركها » پس هر كه ترك كند آن را « في حياتى » در ايام حيات من « أو بعد موتي » يا بعد از موت من « وله إمام عادل » و او را باشد پيشنمازى عادل « استخفافاً بها » و اين ترك او از جهت سبك دانستن و سهل شمردن او باشد اين نماز را « أو جحوداً بها » يا از روى انكار باشد آن را « فلا جمع اللّه شمله » پس جمع مكرداناد خداى عزّوجلّ پراكندكى او را « ولا بارك اللّه له في أمره » و بركت مدهاد خداى تعالى مر او را در كار او « ألا و لا صلاة له » آكاه باشيد كه نمازى نيست مر او را « ألا و لا زكات له » آكاه باشيد كه زكاتى نيست مر او را « ألا و لا حجّ له » آكاه باشيد كه حجى نيست او را « ألا و لاصوم له » آكاه باشيد كه روزه نيست او را « ألا و لابرّله » آكاه باشيد كه نيكويى نيست و طاعتى نيست او را « حتّى يتوب » « 2 » تا آن كه توبه كند . يعنى هيچ يك از عبادات و طاعات او به درجه قبول نمىرسد و هر چند بسيار كند تا آن كه توبه كند از ترك نماز جمعه و به آن بكرود و به جاى آورد . و نيز فرمود : « مَن تَرَكَ ثَلاثَ جُمَع متعمّداً من غَير عِلّةٍ » از روى عمد ، بى باعثى ضرورى « خَتَمَ اللّه عَلى قَلبه » مهر كرد خداى تعالى بر دل او « بخاتم النفاق » « 3 » به آن كه دل او خالى باشد از ايمان و اظهار ايمان كند به زبان ، يعنى دل او بسته شد به حيثيتى كه

--> ( 1 ) . ر . ك : وسائل الشيعه ، بيروت ، دار احياء التراث العربى ، ج 5 ، ص 6 . ( 2 ) . عوالى اللئالى ، ابن ابى جمهور احسائى ( م 880 ق ) ، تحقيق مرعشى و مجتبى عراقى ، قم ، چاپ اول 1403 ق ، ج 2 ، ص 54 . ( 3 ) . ر . ك : وسائل الشيعه ، آل البيت ، ج 7 ، ص 302 .