مانع ازالهء عين براز و سبب انتشار نجاست و تلويث محل مىشود و آنچه علامه - رحمه اللّه در نهايه و شيخ شهيد در ذكرى « 1 » گفته‌اند كه در صورت عدم سرايت رطوبت محتمل است كه مجزى بوده باشد ، ضعيف است . [ 105 ] مسألة : شرط است كه محل به نجاست ديگر غير نجاست همان براز متنجس نبوده باشد ، پس اگر براز با خون ممتزج باشد يا نجاستى ديگر عارض شود ، استجمار كافى نخواهد بود ، بلكه استنجاء به آب در اين صورت متعيّن است . [ 106 ] مسألة : خشتى كه مادهء آن گل نجس بوده باشد ، چون در كورهء آتش طبخ يابد و آجر شود ، شيخ طوسى در مبسوط و علامه در نهايه « 2 » گفته‌اند كه : طاهر نمىشود ، و استعمال آن آجر در استنجاء جايز است و پيش من اين قول ضعيف است و استنجاء به آن آجر صحيح نيست . [ 107 ] مسألة : اشبه آن است كه جزوى از اجزاء يا عضوى از اعضاى حيوان زنده كه از آن حيوان منفصل نشده باشد ، داخل محرّمات نيست و استعمال آن در استنجاء جايز است و ميان اجزاى بدن مستنجى يا غير او فرق نيست . پس استنجاء به دست يا عقب - يعنى پاشنهء پاى خود يا ديگرى - مجزى است و همچنين حيوانى صغير الجثه مانند عصفور - يعنى گنجشك و امثال آن - اگر به تمامه در استنجاء مستعمل شود ، كافى و صحيح است . [ 108 ] مسألة : شيخ شهيد در ذكرى « 3 » با علامه در نهايه « 4 » موافقت كرده و مىگويد :

--> ( 1 ) . نهاية الاحكام ، ج 1 ، ص 88 ؛ ذكرى الشيعة ، ج 1 ، ص 174 . ( 2 ) . المبسوط ، ج 1 ، ص 16 ؛ نهاية الاحكام ، ج 1 ، ص 89 . ( 3 ) . ذكرى الشيعة ، ج 1 ، ص 174 . ( 4 ) . نهاية الاحكام ، ج 1 ، ص 89 .