[ حكم سائر اصول و براهين ] [ 24 ] و اما تحقيق ساير اصول و براهين و تقرير مقدمات و ادله ، و تحرير اسئله و اجوبه و ما يتعلّق بذلك ، واجب كفايى است نه عينى ، و كافى است كه در هر قطرى از اقطار اسلام ، حكيمى عالم ماهر بوده باشد كه عارف به اصول و امهات ، و قادر بر حراست بيضهء دين از شر شكوك و شبهات باشد و بعضى گفته‌اند كه در هر مسافت قصر ، وجود چنين شخصى واجب است . و علمى كه متكفّل بيان اين معارف است ، شطر ربوبيات علم الهى است ، و ضامن اتمام حقايق آنها على سبيل حق التحقيق و حل عقدهء شك و حسم مادهء شبهه ، على القول الفصل من سواء الطريق ، مصنفات من است ، مثل كتاب تقويم الايمان ، و كتاب تقديسات ، و كتاب قبسات حق اليقين . « ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ » « 1 » اصل دوم : [ اجتهاد و تقليد ] [ 25 ] مكلّف به قوانين شرعيه در زمان غيبت امام اصل ، كه امام معصوم منصوب من عند اللّه باشد ، منحصر است در مجتهد و مقلّد مجتهد . [ فرض مجتهد در زمان غيبت ] [ 26 ] فرض مجتهد آن است كه در جميع مسائل اجتهاد نموده ، به ظن خود عمل نمايد . و اصحّ آن است كه تجزّى در اجتهاد صورت صحت ندارد ، بلكه مجتهد آن است كه بالفعل ملكهء اقتدار بر اجتهاد در كل مسائل ، و حالت استنباط جميع فروع از ادلهء تفصيليه و مدارك اصليه ، او را حاصل بوده باشد و علومى كه مادهء

--> ( 1 ) . حديد ، آيه : 21 .