( و عنده مفاتح الغيب لا يعلمها الاّ هو و يعلم ما فى البرّ و البحر و ما تسقط من ورقة الاّ يعلمها و لا حبّة فى ظلمات الارض و لا رطب و لا يابس الاّ فى كتاب مبين ) ( 1 ) . ابن ابى الحديد ادامه مىدهد : مثل اين كه حضرت على در اين جملات و كلمات ارزشمند خود اين آيه را شرح فرموده كه گفته است : « كليد خزائن غيب نزد خداست و كسى جز خدا بر آن آگاه نيست ; آنچه در خشكى و درياست همه را مىداند ، هيچ برگى از درخت نمىافتد مگر اين كه او آگاه است ، هيچ دانه اى در زير تاريكى هاى زمين نيست ، و هيچ تر و خشكى نيست جز اين كه در لوح محفوظ مسطور است » ( 2 ) . اين سخن ابن ابى الحديد در عظمت علمى حضرت اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) بود . شما توجّه كرديد كه حضرت امير ( عليه السلام ) در اين قسمت از كلمات خود به بيان همه جزئيات پرداخته و از مخفى ترين آنها كه « عقد عزيمات اليقين » بود نگذشتند ، آن تصميم هايى كه يقين كننده پس از يقين خود مىگيرد از صداى پاى مورچه روى سنگ صاف در شب تاريك مخفى تر است و خدا قبل از هر كس به آن آگاه و عالم است ، و حضرت امير ( عليه السلام ) از تذكّر و يادآورى آن غفلت نفرموده اند . پس جا دارد كه ابن ابى الحديد معتزلى لب به تعريف و تمجيد حضرت در اين مورد بگشايد . ادامه سخن در علم خدا نسبت به موجودات « وَما اَوْعَبَتْهُ الاَْصْدافُ ، وَحَضَنَتْ عَلَيْهِ اَمْوَاجُ الْبِحَارِ ، وَمَا غَشِيَتْهُ سُدْفَةُ لَيْل اَوْ ذَرَّ عَلَيْهِ شارِقُ نَهَار » ( و نيز خداوند به آنچه در ميان صدفهاى مرواريد است و موجهاى دريا آن را پرورش داده ، و به آنچه تاريكى شب آن را پوشيده و يا آفتاب روز آن را نمايان كرده آگاه است . )

--> 1 - سوره انعام ، آيه 59 2 - شرح ابن ابى الحديد ، ج 7 ، ص 23 و 24