الشيخ المنتظري

599

درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي )

« جُرُز » به معناى بدون رويش است ، « ارض جرز » به زمينى گفته مىشود كه بر اثر نداشتن آب ، گياه در آن نرويد . در قرآن آمده است : ( او لم يروا اَنّا نسوق الماء الى الارض الجرز فنخرج به زرعاً ) ( 1 ) آيا نديدند كه ما آب باران را به سوى زمين خشك و بى آب و گياه مىبريم تا حاصلى از آن برويانيم ؟ « ارض جرز » در اين آيه هم به معناى زمين بى آب و علف معنا شده است . جمله « الّتى تقصر . . . » از نظر تركيب عبارت صفتِ « جُرُز الارض » مىباشد . « جرز الارض » از باب اضافه صفت به موصوف است . « روابى » جمع « رابية » به معناى زمين بلند است . « لاتجد » عطف است بر « تقصر » و اصل جمله چنين مىشود : « ثمّ لم يدع جرز الارض الّتى تقصر مياه . . . و جرز الارض الّتى لاتجد جداول الانهار ذريعة الى بلوغها » . « جداول » جمع « جدول » به معناى جوى آب است . « ذريعة » به معناى وسيله است . « و لاتجد جداول الانهار ذريعة الى بلوغها » و بر اثر بلندى زمين ، جويبارها وسيله آبيارى آنها نبودند ; به هرحال چون اين طور بود و اين زمينها هم نياز به آبيارى داشتند « انشأ لها ناشئة سحاب » خداوند ايجاد كرد براى اين زمينهاى بلند پديد آمده هايى از ابر را ، كه اين ابرها « تحيى مواتها » زنده مىكند مرده هاى اين زمينها را « و تستخرج نباتها » و مىروياند گياهان آن را . پس با چشمه هايى كه روى زمين جريان داده ، زمينهاى صاف و بيابانهاى هم سطح چشمه ها و رودخانه ها را سيراب مىكند ، ولى زمينهاى بلندى را كه آبِ چشمه ها و رودخانه ها به آن نمىنشيند به وسيله ابرها آبيارى و سيراب مىفرمايد . والسّلام عليكم و رحمة الله و بركاته

--> 1 - سوره سجده ، آيه 27