الشيخ المنتظري

558

درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي )

پيشى نمىگيرند و هر آنچه او بگويد عمل مىكنند ، هم گفتار ملائكه به دستور خداست و هم كردارشان . شايد اين جمله يك نوع اعتراض به انسانهاست كه هم از جهت گفتار و هم از جهت كردار مخالفت خدا مىكنند ، ما بندگانى هستيم كه معمولاً هم بر خلاف گفته خدا سخن مىگوييم و هم بر خلاف گفته او عمل مىكنيم . « جعلهم فيما هنالك اهل الامانة على وحيه » . حضرت امير ( عليه السلام ) در خطبه اوّل نهج البلاغه ملائكه را به چهار قسم تقسيم فرموده ، ولى در اين خطبه به آن صورت بيان نكرده اند ; آنجا گفتند يك قسم از ملائكه اهل عبادتند ، يا هميشه در ركوع و يا در سجود و . . . ; قسم ديگر ملائكه اى كه واسطه فيض هستند ، يا وحى را مىرسانند ، يا روزى را تقسيم مىكنند ، يا باران را نازل مىكنند و يا . . . ; قسم ديگر ملائكه اى هستند كه حَمَله عرش خدا هستند ; و قسم چهارم ملائكه اى كه حافظ نَفْس انسانها هستند . در اين خطبه به آن صورت بيان نفرموده ، و جمله « جعلهم فيما هنالك . . . » اشاره به آنهايى است كه وحى خدا را بر پيامبران نازل مىكرده اند و امين وحى او هستند ، در امانت خدا خيانتى نمىكنند و كلام خدا را همان گونه كه از مصدر ذاتِ ربوبى صادر شده به پيغمبرش مىرسانند . « وَحَمَّلَهُمْ اِلَى الْمُرْسَلِينَ ، وَدائِعَ اَمْرِهِ وَنَهْيِهِ ، وَعَصَمَهُمْ مِنْ رَيْبِ الشُّبُهاتِ » ( و وادارشان ساخت تا امانتهاى امر و نهى او را به پيغمبران برسانند ، و همه آنها را از شك و شبهه مصون داشت . ) « و حمّلهم الى المرسلين ، ودائع امره و نهيه » ; « حَمَّلَ » از مادّه « تحميل » است ، « ودائع » جمع « وديعة » است ; يعنى خداوند ملائكه را بر آن داشت و بر دوش آنان قرار داد اوامر و نواهى خود را كه امانتهاى الهى است تا به پيغمبران برسانند . مقصود حضرت از اين افراد ، جبرئيل و جنود او هستند . البتّه ممكن است جبرئيل از جمله ملائكه اى نباشد كه داراى جنود است و ممكن هم هست كه داراى جنود باشد ، ظاهر ضمير جمع در « حمّلهم » نشان مىدهد كه آورندگان وحى يك گروهند