نخورده ايد و اشتياق زيادى به خوردن خربزه داريد امّا چون از جهتى خربزه براى شما سمّ مهلك است تصميم به خوردن خربزه نمىگيريد ، پس شوق مؤكّد وجود دارد امّا اراده انجام فعل نيست ; لذا نمىتوان گفت اراده همان شوق مؤكّد است ، بلكه شوق مؤكّد و مشيّت يك حالت انفعالى است و اراده در رتبه بعد از آن قرار دارد . البتّه از اين نكته نبايد غافل بود كه گاهى اوقات هم در لسان قرآن و هم روايات به اراده « مشيّت » هم گفته شده است ; پس مشيّت غير از شوق مؤكّد است . به هرحال افعالى كه توسط ما انجام مىپذيرد مسبوق به اراده اى است كه آن اراده مسبوق به فكر و طرح و برنامه است ، امّا اراده خداوند در انجام امور مسبوق به فكر و رويّه نيست و از همين جهت هم حضرت فرموده است : « المنشئ اصناف الاشياء بلارويّة فكر آل اليها » او خداوندى است كه انواع موجودات را بدون به كارگيرى فكر و انديشه خلق فرموده است . « وَلاَ قَرِيحَةِ غَرِيزَة أَضْمَرَ عَلَيْهَا » ( و بدون غريزه اى كه آن را در درون خود پنهان داشته باشد . ) ما انسانها هميشه طبق غريزه هايمان كار مىكنيم ، غريزه به معناى آن طبيعتى است كه در انسان وجود دارد و بر اثر همين طبيعت هم اقتضائاتى در وجود انسان قرار داده شده است . ظاهراً اين كلام حضرت اشاره به آيه شريفه : ( انّا خلقنا الانسان من نطفة امشاج ) ( 1 ) دارد كه فرموده ما انسان را از نطفه مخلوط خلق كرده ايم ; كه ظاهراً مقصود از نطفه مخلوط غريزه هاى گوناگونى است كه در انسان وجود دارد . به هرحال اين غرايز مختلفى كه در انسان است به جنگ و ستيز مىافتند تا اين كه يكى از آنها پيروز شده و انسان بر طبق خواسته همان غريزه عمل مىكند ; اگر غرايز شهوانى بر غرايز عقلانى پيروز شوند ، انسان مطابق هواهاى نفسانى و شهوانى

--> 1 - سوره دهر ( انسان ) ، آيه 2