عبراً من آثار الماضين قبلكم » به جا گذارده براى شما از آثار گذشتگان چيزهايى را كه مايه عبرت بود « من مستمتع خلاقهم » از آن نصيبهايى كه آنها بردند « و مستفسح خناقهم » و آن طول مدّت عمرى كه آنها داشتند و بهره هايى كه آنها از عمر خود برده بودند ; در ادامه فرموده اند : چه توشه اى آماده كرده ايد ؟ « اَرْهَقَتْهُمُ الْمَنَايَا دُونَ الاْمَالِ ، وَشَذَّبَهُمْ عَنْهَا تَخَرُّمُ الاْجَالِ ، لَمْ يَمْهَدُوا فِي سَلاَمَةِ الاَْبْدَانِ ، وَلَمْ يَعْتَبِرُوا فِى اُنُفِ الاَْوَانِ » ( قبل از رسيدن به آرزوها مرگ آنها را شتابان دريافت ، و بين آنها و آرزوها جدايى انداخت ، هنگام تندرستى توشه اى تهيّه نكردند ، و در همان ابتداىِ زندگى عبرت نگرفتند . » « ارهقتهم المنايا دون الآمال » ، « ارهاق » به معناى فرو گرفتن و احاطه كردن است ، « منايا » جمع « منيّة » به معناى مرگ است ، « دون » به معناى « قبل » ، و « آمال » جمع « امل » به معناى آرزوهاست . يعنى پيش از اين كه آن گذشتگان به تمامى آرزوهاى خود برسند مرگ آنها را احاطه كرده و از اين دنيا برده است . « و شذّبهم عنها تخرّم الآجال » . معمولا نهج البلاغه ها اين كلمه را غلط نوشته و به جاى « شَذَّبَ » « شَذَّ » نوشته اند ، در حالى كه « شَذَّبَهُمْ » درست است نه « شَذَّ بِهِمْ » . « شَذَّبَ » به معناى « فَرَّقَ » است ، « شَذَّبَهُمْ » يعنى آنان را متفرّق كرد . « تَخرّم » به معناى ريشه كن كردن است ; مىفرمايد : و پيش از اين كه گذشتگانِ قبل از شما به تمامى آرزوهاى خود برسند ، ريشه كن كردنِ مرگها آنان را از آرزوهايشان جدا ساخت . « لم يمهدوا فى سلامة الأبدان » در ايّامى كه صحّت و سلامتى داشتند و قدرت و توان انجام عمل صالح را داشتند ، براى روز قيامت خود چيزى مهيّا نكردند ، « و لم يعتبروا فى انف الأوان » و در آن اوّل زمانى كه مىتوانستند عبرت بگيرند عبرت نگرفتند . « اُنف » به معناى اوّل شىء است ; « اُنف اليوم » يعنى اوّل روز ،