وسعت دارد و زياد است كه اگر بخواهيد شماره كنيد قدرت نداريد ، اين انسان است كه ظلم كننده و كفران كننده است ; يعنى اگر كمبود هست براى اين است كه برخى حق ديگران را مىخورند و يا كفران نعمت مىكنند و از امكانات بهره گيرى نمىكنند . « و احاطكم بالاحصاء » يعنى آن خدايى كه با آمار و ارقام بر شما احاطه دارد . اين طور نيست كه خدايى كه آن همه نعمت را عطا فرموده حسابش از دست او در رفته باشد ، او آمار و ارقام همه نعمت هاى خود را دارد و علم او با احصاء بر شما احاطه دارد . « وَاَرْصَدَلَكُمُ الْجَزَاءَ ، وَآثَرَكُمْ بِالنِّعَمِ السَّوَابِغِ ، وَالرِّفَدِ الرَّوَافِغِ ، وَاَنْذَرَكُمْ بِالْحُجَجِ الْبَوَالِغِ ، وَاَحْصَاكُمْ عَدَداً ، وَوَظَّفَ لَكُمْ مُدَداً فِي قَرَارِ خِبْرَة ، وَدَارِ عِبْرَة » ( و براى اعمال زشت شما مجازات قرار داده ، و شما را به نعمت هاى بى شمار و هديه هاى وسيع برگزيد ، و به وسيله دليلهاى آشكار شما را ترسانده ، و شماره شما را مىداند ، و زمانهاى معيّنى را براى شما در سراى آزمايش و خانه عبرت مقرّر داشته است . ) تركيب اين جملات هم مانند جملات سابق است ; فعلهاى : « ارصد لكم ، آثركم ، انذركم ، احصاكم و وظّف لكم » همگى عطف به « ضرب » در جمله « الّذى ضرب الامثال » است ، « الّذى » بر سر همه اين افعال وجود دارد و اين جمله ها صفت « الله » هستند . « و ارصد لكم الجزاء » و مجازات اعمال شما را در كمينتان قرار داده است . « و آثركم بالنّعم السّوابغ » و آن خداوندى كه شما را برگزيده به نعمت هاى فراوان ; يعنى شما را بر حيوانات ديگر مقدّم انداخته است و حتّى حيوانات را روزى شما قرار داده است . « و الرّفد الرّوافغ » ، « رِفَد » جمع « رفدة » به معناى صِلِه و هديه است ، « روافغ » جمع « رافغة » به معناى « واسعة » است . يعنى آن خداوندى كه شما را بر ديگر حيوانات در نعمت هاى وسيع و هديه هاى فراوان مقدّم انداخته است .