الشيخ المنتظري
248
درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي )
عظمت اين خطبه شارحان نهج البلاغه در تعريف و عظمت اين خطبه سخنان زيادى گفته اند ، خود مرحوم سيّد رضىّ در آخر اين خطبه خبرى را نقل مىكند كه سزاوار است ما در اوّل خطبه نقل كنيم ، او مىگويد : « فى الخبر انّه ( عليه السلام ) لمّا خطب بهذه الخطبة اقشعرّت لها الجلود و بكت العيون » در خبر وارد شده كه وقتى حضرت اين خطبه را ايراد فرمود بدنها به لرزه در آمدند و چشمها گريان شدند « و رجفت القلوب » و دلها مضطرب و لرزان گشتند . « و من النّاس من يسمّى هذه الخطبة الغرّاء » و برخى از مردم اين خطبه را خطبه غرّاء يعنى نورانى و برجسته ناميدند . ابن ابى الحديد يكى از شارحان نهج البلاغه است ، او با وجودى كه يك عالم سنّى معتزلى است ولى در تعريف و تمجيد از حضرت امير ( عليه السلام ) در مورد اين خطبه قلم فرسايى كرده و بسيار از محسّنات اين خطبه تعريف مىكند و در پايان شرح اين خطبه مىگويد : « و اعلم انّنا لايتخالجنا الشّك فى انّه ( عليه السلام ) افصح من كل ناطق بلغة العرب من الاوّلين و الآخرين الاّ من كلام الله سبحانه و كلام رسول الله ( صلى الله عليه وآله و سلم ) » ( 1 ) ما به خود هيچ گونه شكّى راه نمىدهيم كه حضرت اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) فصيح ترينِ همه گويندگان به لغت عرب است از اوّل تا آخر غير از كلام خدا و رسول او ( صلى الله عليه وآله و سلم ) . به هرحال اين خطبه در بر دارنده بسيارى از لطايف و ظرايف و دقايقى از معجزات حضرت امير ( عليه السلام ) در سخنورى است به نحوى كه سخنوران فصيح عرب و علما و فضلاى عرب در برابر اين خطبه خضوع كرده و سر تعظيم فرود آورده اند ، كه نمونه بارز آن همين شرح ابن ابى الحديد معتزلى است . يكى از جمله هايى كه ابن ابى الحديد در برابر خطبه دويست و بيست و يكم
--> 1 - شرح ابن ابى الحديد ، ج 6 ، ص 278