الشيخ المنتظري

239

درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي )

يكى از مراتب « قصر الامل » است كه آرزوهاى خود را كوتاه كند . اصولا رغبت به دنيا در همه انسانها وجود دارد و اگر از آن جلوگيرى نشود خواه ناخواه انسان را به پرتگاه مىاندازد ; از جمله چيزهايى كه در اين ارتباط بايد كنترل شود آرزوهاى طولانى است ، و حضرت هم در اين جمله به كوتاه كردن آرزوها سفارش فرموده اند . ديگر « و الشّكر عند النّعم » نعمت هايى كه خدا عطا فرموده بدون شكر نماند ; اگر انسان از مال و ثروت دنيا دينارى هم نداشته باشد ، همان نعمت سلامتى نعمت بزرگى است كه بايد شكر آن را به جا آوريم . و حقيقت شكر نعمت اين است كه نعمت را در مصرف صحيح آن صرف نماييد . « و الورع عند المحارم » يعنى پرهيز كردن و خود را حفظ كردن در مقابل محارم ، كارى كند كه گرفتار محرّمات خدا نشود ، به دام گناهان نيفتد ، چشم خود را از گناه حفظ كند ، زبان خود را از دروغ و غيبت و تهمت حفظ كند ، دست و پاى خود را از گناهان مخصوص به آنها حفظ كند ، شكم و فرج خود را از گناهان حفظ كند . اين را هم به عنوان سوّمين مرتبه ذكر كرده اند . « فَاِنْ عَزَبَ ذَلِكَ عَنْكُمْ فَلاَيَغْلِبِ الْحَرَامُ صَبْرَكُمْ ، وَلاَتَنْسَوْا عِنْدَ النِّعَمِ شُكْرَكُمْ » ( پس اگر به هر سه چيز دست نيافتيد ، حرام بر صبر شما غلبه نكند ، و سپاسگزارى از نعمت هاى خدا را فراموش نكنيد . ) « عَزَبَ » از مادّه « عُزوب » به معناى غايب شدن است ، مشاراليه « ذلك » سه چيزى است كه قبلا گفتيم ; يعنى اگر مجموع اين سه چيز از شما غايب شود و اين سه عمل را نداشته باشيد « فلايغلب الحرام صبركم » پس تلاش كنيد كه حرام و گناه بر صبر شما غالب نشود ، يعنى در مقابل گناه صبر و شكيبايى خود را از دست ندهيد . « و لاتنسوا عند النّعم شكركم » و نزد نعمت شكرتان را فراموش نكنيد . فرق اين مرتبه با مرتبه قبل اين است كه كوتاه كردن آرزوها ، دائم در شكر نعمت بودن و ورع از گناهان مرتبه بالايى از زهد است ، ولى اين مرتبه يك مرتبه نازل است .