بودم كه پيغمبر ( صلى الله عليه وآله و سلم ) را تصديق كردم ; بلى او اوّلين مردى بود كه به رسول خدا ( صلى الله عليه وآله و سلم ) ايمان آورد و اين موضوع را شيعه و سنّى نوشته اند ، ( 1 ) خوب وقتى چنين است كه من اوّلين تصديق كننده او بوده ام « فلا اكون اوّل من كذب عليه » پس اوّلين كسى كه بر پيامبراكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) دروغ مى بندد نيستم ; مقصود حضرت اين است كه آنچه را به پيغمبر اسلام ( صلى الله عليه وآله و سلم ) نسبت داده ام دروغ نيست . انجام وظيفه « فَنَظَرْتُ فِي اَمْرِي ، فَإِذَا طَاعَتِي قَدْ سَبَقَتْ بَيْعَتِي ، وَإِذَا الْمِيثَاقُ فِي عُنُقِي لِغَيْرِي » ( پس در امر خود انديشه كردم ، در آن هنگام لزوم اطاعت از رسول خدا ( صلى الله عليه وآله و سلم ) را پيش از بيعت خود ديدم ، پس بر طبق عهد و پيمان خود رفتار نمودم . ) به نقل ابن ابى الحديد و برخى ديگر از شارحان اين عبارت قسمت چهارم اين خطبه است . ( 2 ) به عقيده ما شيعيان حضرت خاتم الانبياء ( صلى الله عليه وآله و سلم ) در غدير خم و جاهاى ديگر على ( عليه السلام ) را به عنوان خليفه و جانشين بعد از خود معرّفى فرموده ، امّا شخص رسول الله ( صلى الله عليه وآله و سلم ) به طور سرّى به آن حضرت فرموده بودند كه ما وظيفه مان را عمل كرديم و وظيفه مردم هم اين است كه همراه تو باشند و از تو پيروى كنند ، ولى قضايا غير از اين مىشود ; يك عدّه اى خودشان را جلو مى اندازند و حقّ را منحرف مى كنند ، و آنوقت مصلحت اين است كه صبر كنى ، سكوت كنى و با آنها كار نداشته باشى ، از اين جهت مى فرمايند : « فنظرت في امرى » پس نگاه كردم و در امر خود دقّت كردم « فاذا طاعتى قد سبقت بيعتى » پس ديدم اطاعت كردن من از خدا و رسول خدا ( صلى الله عليه وآله و سلم ) بر بيعت من پيشى گرفته است ، از اين رو من اطاعت خدا و رسولش را مقدّم داشتم .

--> 1 - اسد الغابة ، ج 4 ، ص 16 به بعد از كتابهايى است كه به صورت مشروح اين بحث را بيان كرده اند ; به آن و به سيره ابن هشام ، ج 1 ، ص 262 رجوع شود . 2 - شرح ابن ابى الحديد ، ج 2 ، ص 295 ; منهاج البراعة ، ج 4 ، ص 145 ; و شرح ابن ميثم ، ج 2 ، ص 97