الشيخ المنتظري

560

درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي )

به الجزائر رفتند ، دو نفر به سيستان و بلوچستان ، دو سه نفر در عمان ، بالاخره اين نه نفر متفرّق شدند و هر دو نفرى به يك منطقه اى پناه بردند ، از آن دو سه نفرى كه به عمان پناه بردند مذهب اباضيه ( 1 ) در كشور عمان درست شد كه عمده مردم آن از سلطان قابوس گرفته تا ديگران اباضى هستند ، و هر تعداد پيرو خوارج كه در دنيا وجود دارد همگى نتيجه همين نه نفر هستند . خطبه سى و ششم در نصيحت آن تعداد از خوارج است كه با جوابهاى حضرت قانع نشدند . « و من كلام له ( عليه السلام ) فى تخويف اهل النهروان » ( و از خطبه هاى حضرت است در ترساندن اهل نهروان . ) نهروان رودخانه اى بوده در حدود چهار فرسخى بغداد . و اهل نهروان خوارجى بودند كه در اطراف اين رودخانه براى جنگ با آن حضرت اجتماع كرده بودند . هشدار حضرت به خوارج « فَاَنَا نَذِيرُكُمْ أَنْ تُصْبِحُوا صَرْعَى بِأَثْنَاءِ هذَا النَّهْرِ وَبِأَهْضَامِ هذَا الْغَائِطِ ، عَلَى غَيْرِ بَيِّنَة مِنْ رَبِّكُمْ وَلاَ سُلْطَان مُبِين مَعَكُمْ » ( من شما را مى ترسانم از اين كه صبح كنيد در حالتى كه در ميان اين نهر و در بين اين زمينهاى پست و بلند كشته و افتاده باشيد ، بدون اين كه نزد خداى خود دليل و برهان واضحى داشته باشيد . )

--> 1 - نهج البلاغه ، خطبه 59 ; و منهاج البراعة ، ج 4 ، ص 136 و 353 ; اباضيه منسوب به عبدالله بن اباض ( م 84 ه‍ . ق ) رهبر فكرى اباضيه مى باشد و گفته مىشود از كسانى است كه انديشه و عملكرد خوارج را قبول نداشته و از جمع آنان خارج شده است . ( نشأة الحركة الاباضية ، دكتر عوض محمد خليفات ، ص 79 ) اباضيه به شدّت وابستگى خود را به خوارج نفى مى كنند و معتقدند آنان از جمع خوارج خارج شده و با يكى از رهبران بزرگ آنان يعنى نافع بن ازرق درگير شده اند . به هرحال آنچه مسلّم است وى شاگرد عبدالله بنوهب راسبى خارجى بوده ، و شركت وى در جنگ نهروان به سال 37 با على ( عليه السلام ) مشخص نيست ، گرچه برخى ديدگاههاى خوارج را تأييد نمى كرده امّا بسيارى از تندرويهاى آنان چون تكفير و جنگ با حضرت را تأييد كرده است . ( همان مأخذ ، ص 84 ، و الفكر السّياسى عند الاباضية ، ص 29 و 36 )