« من اعتدى عليه في صدقة ماله فقاتل فقتل فهو شهيد » ( 1 ) كسى كه در زكات مالش بر او تعدّى و ظلم شود و در راه جلوگيرى از اين ظلم كشته شود شهيد است . در حديث ديگرى مرحوم شيخ از امام باقر ( عليه السلام ) روايت مىكند كه پيغمبراكرم فرمود : « من قتل دون مظلمته فهو شهيد . ثمّ قال : يا أبامريم هل تدري ما دون مظلمته ؟ قلت : جعلت فداك ، الرّجل يقتل دون أهله و دون ماله ، فقال : يا أبامريم انّ من الفقه عرفان الحقّ » ( 2 ) كسى كه در مقابل مظلمه اش كشته شود شهيد است . راوى مى گويد سپس امام به من فرمود : اى ابومريم آيا مى دانى كشته شدن در مقابل مظلمه يعنى چه ؟ گفتم : يعنى انسان براى دفاع از زن و بچه اش و براى دفاع از مالش كشته شود ، حضرت فرمود : اى ابومريم از فقاهت و فهم است كه انسان حق را بشناسد . خلاصه سخن اين شد كه جهاد همه اش جنبه دفاعى دارد ، و دفاع يك امر غريزى است كه حتى در ناموس تكوين هم مسأله دفاع مطرح است ، و ما بايد از ناموس طبيعت درس بگيريم و مسأله دفاع مسأله حياتى ما باشد . اين مقدّمه مختصرى بود راجع به جهاد در اسلام . اما بحث در مورد اصل خطبه . تاكتيك هاى معاويه براى تضعيف حكومت حضرت على ( عليه السلام ) وقتى معاويه به مخالفت با حضرت على ( عليه السلام ) برخاست و در برابر آن حضرت سرسختى كرد ، خويشان و اطرافيان معاويه به او گفتند : به كوفه حمله كن و با على وارد جنگ شو و حكومت على ( عليه السلام ) را ساقط كن ، معاويه در جواب گفت : حمله به كوفه نيروى زيادى مى خواهد ، ما شهرها و بلادى را كه زير حكومت على ( عليه السلام ) است مورد حمله قرار مى دهيم ، غارت مى كنيم ، مردم را مى كشيم ، بعد تصرّف كوفه راحت و آسان مىشود ; اين بود برنامه معاويه براى بسط حكومتش در مقابل

--> 1 - تهذيب الاحكام ، ج 6 ، ص 166 ، باب الشهداء و احكامهم من كتاب الجهاد ، حديث 1 2 - تهذيب الاحكام ، ج 6 ، ص 167 ، همان باب ، حديث 3