راه را به سرعت طى مىكند . موسيقى چيزى است كه همه به آن علاقه دارند و در روحيه همه حتّى در حيوانات اثر مىكند . در حقيقت حضرت مى فرمايد : ما يك غايت و هدفى داريم كه ما را به طرف خودش مى كشد ، و ساعتى كه ما را به طرف مرگ مى راند ; منظور از ساعت ساعات عمر است و اين بهترين معنايى است كه اينجا براى ساعت كرده اند ، اين در صورتى است كه مراد از غايت مرگ يا قيامت باشد . گرچه ساعات شبانه روز پشت سر ما نيست اما با ماست ، زمان چيز جدايى از ما نيست . مرحوم صدرالمتألهين در اسفار مى گويد : ( 1 ) موجودات مادّى دو سنخ بُعد دارند ، بُعد مكانى و بُعد زمانى ; بُعد مكانى كه همين طول و عرض و عمق باشد و به آن كمّ ذاتى مى گويند ، اين داخل وجود موجودات مادّى است ، بُعد زمانى بُعد چهارم موجودات مادّى است ، زمان نحوه وجودى موجودات مادّى است ، وجود موجودات مادّى وجود تدرّجى است ، وجود تدرّجى يعنى حركت ، و حركت با زمان همدوش و هماهنگ است ، زمان متراژ حركت است ، مثلا انسان غير از آن كه راه مى رود ذاتش هم حركت دارد ، و مقدار حركت اسمش زمان است . و بالاخره مادّه و حركت و زمان هماهنگ مى باشند . بنابراين ساعات شبانه روز جداى از ذات ما نيستند ، در درون ذات ما مى باشند . حضرت على ( عليه السلام ) ساعات عمر را تشبيه به راننده شترى كرده كه از پشت سر شتر را مى راند و براى او حُدى مى خواند تا شتر به سرعت حركت كند ; ساعات عمر هم گويا پشت سر ما قرار گرفته و ما را به جلو مى رانند ، و حوادثى را كه اين ساعات عمر براى ما پيش مى آورند در حقيقت حُدى است كه به گوش ما مى خوانند و باعث مىشود كه ما بيشتر حركت كنيم . و ممكن است بگوييم مراد از ساعت در اينجا ساعت مرگ باشد ، و اين

--> 1 - اسفار اربعة ، ج 3 ، ص 140 و . . .