الشيخ المنتظري
282
درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي )
در مورد ديه قطع انگشت از حضرت امام صادق ( عليه السلام ) سؤال مىكند . ابان مى گويد : از حضرت امام صادق ( عليه السلام ) پرسيدم اگر مردى يك انگشت زنى را قطع كند چقدر ديه بايد بدهد ؟ حضرت فرمودند : ده شتر ، عرض كردم اگر دو انگشت از يك زن را قطع كند چقدر ديه بايد بدهد ؟ حضرت فرمودند : بيست شتر ، عرض كردم اگر سه انگشت يك زن را قطع كند چقدر ديه بايد بدهد ؟ حضرت فرمودند : سى شتر ، عرض كردم اگر چهار انگشت يك زن را قطع كند چقدر ديه بايد بدهد ؟ حضرت فرمودند : بيست شتر . ابان مى گويد : تعجب كردم و گفتم : اين را در عراق به ما گفتند و ما باور نكرديم و گفتيم شيطان اين حكم را آورده . حضرت فرمودند : « مهلا يا أبانُ ! هذا حكم رسول اللّه . . . و السّنّة إذا قيست محق الدّين » ( 1 ) اى ابان صبر كن و تند نرو اين حكم رسول خداست ، در سنّت اگر قياس شود دين از بين مى رود . آنگاه فرمودند : ديه زن تا يك سوّم با ديه مرد هماهنگ است ، ولى وقتى از ثلث گذشت نصف مىشود . ديه كامل مرد صد شتر است ، يعنى اگر كسى مردى را بكشد ديه اش صد شتر است ، و ديه كامل زن پنجاه شتر است ، و ديه يك انگشت ده شتر است ، بنابراين تا سه انگشت ديه زن و مرد مساوى است ; اما در چهار انگشت ، چهل شتر چون از ثلث صد شتر كه ديه كامل است بيشتر مىشود ، ديه چهار انگشت مرد چهل شتر ، و ديه چهار انگشت زن بيست شتر مىشود . اين قانونى است كه خداوند قرار داده كه مرد و زن تا ثلث ديه هماهنگ هستند و از ثلث كه گذشت ديه زن نصف ديه مرد است . باز در روايت آمده است : « انّ دين الله لايصاب بالعقول الناقصة . . . » ( 2 ) دين خدا با عقلهاى ناتمام شما به دست نمى آيد .
--> 1 - وسائل الشيعة ، ج 19 ، ص 268 ، باب 44 از ابواب ديات الاعضاء ، حديث 1 2 - بحارالانوار ، ج 2 ، ص 303 ، كتاب العلم ، باب البدع و الرّأى . . . ، حديث 41