ايراد فرموده اند و به طور صريح در مخالفت با خلفاى سه گانه ( ابوبكر ، عمر و عثمان ) است . حضرت در اين خطبه در مورد سه خليفه افشاگرى كرده اند ; لذا بسيارى از علماى اهل سنّت در اين كه اين خطبه از حضرت على ( عليه السلام ) باشد تشكيك كرده اند ، بعضى گفته اند اين خطبه از منشآت خود سيّد رضىّ ( جمع كننده نهج البلاغه ) است ; ولى حقيقت اين است كه اين خطبه را قبل از سيّد رضىّ بزرگانى در كتابهاى خود از ابن عبّاس نقل كرده اند ; از جمله آنها شيخ مفيد كه استاد سيّد رضىّ و سيّد مرتضى بوده ، ( 1 ) اين خطبه را در كتاب « إرشاد » كه شرح حال ائمه اطهار ( عليهم السلام ) است ذكر كرده ، ( 2 ) همچنين ايشان در كتاب « جمل » - كه راجع به جنگ جمل است - قبل از آن كه خطبه شقشقيه را اجمالاً ذكر كند مى فرمايد : « فهى اشهر من ان ندلّ عليها لشهرتها » ( 3 ) اين خطبه مشهورتر از آن است كه ما بخواهيم دليلى براى آن بياوريم . همچنين « ابوجعفر محمّد بن عبدالرّحمن » معروف به « ابن قبّه » كه جلوتر از شيخ مفيد و از متكلّمين بزرگ شيعه بوده است ، در كتاب « الانصاف » - كه درباره امامت نوشته - اين خطبه را نقل كرده است . ( 4 ) شيخ صدوق هم كه پيش از سيّد رضىّ بوده در دو كتاب « معانى الاخبار » و « علل الشرايع » نقل كرده است . ( 5 ) از جمله علماى اهل سنّت كه صحت اين خطبه و استنادش به حضرت را

--> 1 - ابن ابى الحديد در صفحه 41 جلد اوّل از شرح خود مى نويسد : شيخ مفيد خواب ديد حضرت فاطمه زهرا ( عليها السلام ) دست امام حسن و امام حسين را گرفته و پيش شيخ مفيد آورد و گفت : « يا شيخ علّمهما الفقه » اى شيخ به اين دو بچّه فقه بياموز . شيخ مفيد مى گويد : صبح آن روز ديدم مادر سيّد رضىّ و سيّد مرتضى كه نامش فاطمه بود آن دو را پيش من آورد و گفت : به اين دو بچه درس بده ; و به اين صورت اين دو بزرگوار شاگرد شيخ مفيد شدند . 2 - الإرشاد ، باب فى مختصر من كلامه ( عليه السلام ) ، ج 1 ، ص 287 3 - الجمل ، الخطبة الشقشقية ، ص 62 4 - شرح ابن ميثم ، ج 1 ، ص 252 ; و شرح ابن ابى الحديد ، ج 1 ، ص 206 5 - معانى الاخبار ، ص 360 ; و علل الشرايع ، ص 150