به خورد مردم داده مى شد . حدود دويست سال مسلمانها را راجع به اين كه آيا كلام خدا حادث است يا قديم ، به جنگ هم انداختند ، يك عده مى گفتند حادث است ، و يك عده ديگر مى گفتند قديم است ، و بر سر اين موضوع چه جنگها كردند ! حكومت هاى وقت هم از اين جنگها سوء استفاده كرده ، ملّت و علما را سرگرم كردند تا خودشان مشغول حكومت و عياشى باشند . بالاخره در مسائل اعتقادى يا عملى اگر بر خلاف حق چيزى گفته شود اين بدعت و حرام است . مى گويند انگليسى ها وقتى مى خواستند هندوستان را فتح كنند ، هر دسته اى از مردم را به چيزى مشغول كردند تا به فكر استقلال كشورشان نيفتند ، بعد گرفتار روشنفكرها شدند - روشنفكرها و درس خوانده ها هميشه جلودار افكار استقلالى هستند - انگليسى ها براى اين كه اين گروه را هم مشغول كنند ، آمدند يك جدول درست كردند 100 رقمى ، يعنى 100 در 100 ، مثل جدول ضرب 10 در 10 ، اين جدول را بين روشنفكرها پخش كردند كه هر كس اين جدول را حفظ كند جايزه مى گيرد ; روشنفكرها به جاى اين كه به فكر استقلال و اقتصاد و فرهنگ كشورشان باشند ، افكارشان متوجّه جدول حل كردن شد و به نظرشان چيز خوبى بود ، هم سرگرم كننده بود و هم جايزه داشت . خلاصه آنان را هم به اين بازى مشغول كردند و هندوستان را تصاحب كردند . به هرحال مذهبى ها را با اختلافات مذهبى ، و روشنفكرها را با يك كانال انحرافى ديگر مشغول مى كنند . من بارها گفته ام - در عين حال كه با ورزش مخالف نيستم - با اين كه ورزش چيز خوبى است و تا اندازه اى لازم است ، اما اگر از حدّ گذشت و فكر جوانهاى روشن كه بايد در مسائل علمى و تكنيك و صنعت بيفتد ، در راه ورزش و مانند آن افتاد ، آن وقت است كه تكنيك و صنعت زمين مى ماند و بايد كارشناس از آمريكا بياوريم ;