يعنى بيشتر تحت فشار است ، حكومت جور بر اين شخص هم در دنيا و هم در آخرت تنگ تر است ; زيرا بايد در آخرت تمامى جنايات و مظالمى را كه مرتكب شده جواب بدهد ، فشار قبر و برزخ و قيامت هم وجود دارد ، و در دنيا هم از دست مردمى كه مظلوم هستند و در صدد هستند كه انتقام بگيرند خواب راحت ندارد . نقل خطبه پانزدهم به روايت ديگر ابن ابى الحديد از كلبى نسّابه نقل مىكند كه او اين خطبه را به اين شكل از ابن عبّاس روايت مىكند : « ان عليّاً ( عليه السلام ) خطب فى اليوم الثّانى من بيعته بالمدينة ، فقال » : حضرت على ( عليه السلام ) روز دوّمى كه در مدينه با او بيعت كردند خطبه اى خواند و فرمود : « ألا إنّ كلّ قطيعة أقطعها عثمان ، و كلّ مال أعطاه من مال اللّه ، فهو مردود فى بيت المال ; فإنّ الحقّ القديم لايبطله شىء ، و لو وجدته و قد تزوّج به النّساء ، و فرّق فى البلدان لرددته الى حاله ; فانّ فى العدل سعة ، و من ضاق عنه الحقّ فالجور عليه اضيق » ( 1 ) هر زمينى و روستايى كه عثمان تكه تكه كرده و به اشخاص داده ، و هر مالى را از مال خدا و بيت المال به مردم بخشيده و بدون حساب به آنها داده است ، همه اينها را به بيت المال برمى گردانم ; كه حق گذشته را هيچ چيز باطل نمى كند ، گرچه زنها به وسيله آن تزويج شده و قباله زنها قرار گرفته و در شهرها دست به دست گشته ، من آنها را به حال خودش برمى گردانم ; زيرا در عدالت وسعتى هست و به نفع همه است ، و كسى كه عدالت بر او تنگ و سخت باشد ظلم و جور بر او تنگ تر و سخت تر است . اين قسمت از سخن حضرت على ( عليه السلام ) كه مى فرمايد : « فإنّ الحقّ القديم لايبطله

--> 1 - شرح ابن ابى الحديد ، ج 1 ، ص 269