ابن ابى الحديد معتزلى در شرح نهج البلاغه خود مى گويد : وقتى همه مردم با حضرت على ( عليه السلام ) بيعت كردند ، حضرت على نامه اى به معاويه نوشت و مضمون نامه اين بود كه مسلمانها همه با من بيعت كرده اند ، كشتن عثمان هم با مشورت و تحريك من نبوده است و خلاصه من در كشتن عثمان دخالت نداشته ام ، بيعت با من با مشورت مسلمين صورت گرفته و مسلمانان با من بيعت كرده اند ، تو هم سران شام را پيش من بفرست . معاويه مى دانست كه نمى تواند با حضرت على ( عليه السلام ) كنار بيايد و آبش با حضرت در يك جوى نمى رود ، او براى اين كه خلافت حضرت على را متزلزل كند نامه اى به زبير كه از صحابه رسول اللّه و داراى شخصيت اجتماعى بود به اين مضمون نوشت : از معاوية بن ابى سفيان به اميرالمؤمنين زبير ، من از مردم شام براى تو بيعت گرفتم ، كوفه و بصره را درياب كه پسر ابوطالب از تو بر آنها سبقت نگيرد ، و براى طلحه به عنوان جانشين تو بيعت گرفتم ، پس خون عثمان را طلب كنيد و جدّى باشيد ، خدا شما را پيروز و دشمن شما را مخذول مى نمايد . زبير نامه معاويه را به طلحه نشان داد ، هر دو به هوس خلافت و حكومت پيش حضرت على ( عليه السلام ) آمدند كه ما مى خواهيم براى انجام عمره به مكه برويم ، حضرت فرمود : شما براى انجام عمره به مكه نمى رويد ، مى خواهيد نقض بيعت كنيد ، قسم خوردند كه واللّه چنين قصدى نداريم ، حضرت فرمود : مجدداً بيعت كنيد ، آنها دوباره بيعت كردند و آن را با قسم هاى غِلاظ و شِداد محكم كردند ، وقتى رفتند حضرت فرمود : در ميدان جنگ با اينها برخورد خواهم كرد . ( 1 ) آنها بعد عايشه را تحريك كردند و جنگ جمل را به راه انداختند . پس در حقيقت مؤسس جنگ جمل معاويه بود كه طلحه و زبير را تحريك كرد ، و جنگ صفّين را هم خودش به پا كرد ، جنگ نهروان هم مولود جنگ صفّين بود ،

--> 1 - شرح ابن ابى الحديد ، ج 1 ، ص 231 و 232