III - استثناها : بدانكه مردم در چهار مسأله از فتواى بو حنيفة رو گردانيده‌اند ؛ نماز دو عيد مگر مردم زبيد وبيار ، وزكات أسب ، ورو به قبله كشيدن بيمار هنگام مرگ [ چنانكه در قبر ] [ وتكبير گوئى پيشنماز هنگامى كه آهنگ قد قامت الصلاة را از مؤذن بشنود ] و * قرباني كردن به طور مرتب به استثناى مردم بخارا ورى . پيروان مالك از اين چهار فتواى أو رو گردانيدند : پيشى گرفتن مأموم بر امام در نماز ، مگر در مغرب وروز جمعه در مصر ونماز مردگان در شام ، ونيز خوردن گوشت سگ مگر در دو شهر از كشور مغرب كه علنا خريده مىشود ومصريها در آش مىاندازند ودر پنهان روغن گيرى مىكنند ، ونيز در پايان دادن نماز با يك سلام مگر در برخى شهرهاى مغرب ، ودر كوتاه آمدن در تسبيح وركوع وسجود مگر جهال . پيروان شافعي نيز در چهار چيز از وى عدول كرده‌اند : بلند گفتن بسم اللّه مگر مردم مشرق در مسجدهاى پيروانش . ودر قنوت نماز صبح وهمراه ساختن نيّت هنگام تكبيرة الاحرام ، ودر ترك قنوت نماز وتر در غير نيمهء دوم رمضان ، مگر در شهر نسا . پيروان داود نيز در چهار مساله از وى رو گردانيده‌اند : ازدواج با بيش از چهار زن « 1 » وواگذارى نيم ارث به دو دختر ، ودر جايز نبودن نماز همسايهء مسجد مگر در مسجد ، ودر مسألهء عول . پيروان أصحاب حديث نيز در چهار مسأله از ايشان عدول كرده‌اند متعة الحج ومسح بر عمامه وتيمّم با رمل ، وشكسته شدن وضو با خندهء قهقه . ولى در هر يك از آنها يك پيشوا با ايشان هم نظر است : أبو حنيفة در خنده ، شيعه در متعه [ زنان ] ، شافعي در تيمم . كراميان در مسح بر عمامه .

--> ( 1 ) قرآن 4 : 3 وتفسير طبري 4 : 148 : 10 .