محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
607
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
بودى ! پاسخ آنست كه : سرخس خوره ناميده نمىشود وبه شوشتر خوره مىگويند . واين درجهبندى به دست پادشاهان مىباشد . عسكر : خورهاى ارجمند است كه سه رودخانه از دورادور واز ميان آن مىگذرد . روستاى مشروقان . از شهرهايش « جوبك » ، « زيدان » « 1 » ، سهشنبه بازار « 2 » ، حبك ، « ذوقرطم » ، « برجان » « 3 » ، « خان طوق » بازار « عسكر » روز آدينه است . وسپس تا « خان طوق » * شش شهر هست به نام روزهاى هفته ، پس بازار در هر روز در يك جا برپا است « 4 » . اهواز : هنگامى كه شاپور آن را در دو سوى رودخانه بساخت يك يك سو را بنام خدا وسوى ديگر را به نام خودش ناميد ، سپس هر دو را در يك نام جمع كرده « هرمز دارا وشير » « 5 » خواند ، سپس نام خويشتن بينداخت و « دارا وأشير » بماند ، سپس عربها آن را « اهواز » خواندند .
--> ( 1 ) استخرى ع 95 : 7 پ 94 : 1 وياقوت 2 : 965 : 17 دبران ( ياقوت 1 : 468 : 1 ) ( 2 ) متن سوق الثلاثاء . از هفته بازارهاى خوزستان بوده است كه دو سطر پس از اين ياد شدهاند . ( 3 ) از سوق اهواز تا « برجان » كه آخرين عمل اهواز است چهارده سكه باشد ( قدامه 226 : 1 ) سكّه در اينجا واحد مسافت است . ( 4 ) وآن را امروز هفته بازار نامند ومانندش دربارهء موصل در ص 138 گذشت . ( 5 ) نام اهواز « هرمز شهر » بود ( استخرى ع 88 : 17 ) كورهء اهواز وآن را « هرمز » گويند ( استخرى پ : 86 : 13 ) أبو زيد نيز آن را « هرمز شهر » خوانده از كتابهاى باستانى نقل كرده كه شاپور در خوزستان دو شهر ساخت ، يكى به نام خدا وديگرى را به نام خويش ناميد . سپس هر دو را جمع كرده « هرمزداد شاپور » به معنى « دادهء خدا به شاپور » . . . برخى گويند : نخستين كس كه اهواز را بساخت اردشير بود ، پس « هرمز اردشير » خوانده شد ( ياقوت 1 : 410 - 411 ) معرب آن هرمشير ( ياقوت 4 : 969 : 6 ) وهوزمشير واخواز است ( ياقوت 1 : 410 : 16 )