محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
561
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
ديگران بىگذشت مىباشند . نه اندرزگرشان فقيه ونه رئيسشان آبرومند ونه معدّلشان « 1 » أديب ونه پزشكان حاذق است . تَبْريز : چه مىدانى تبريز چيست ! زر ناب كيمياى كمياب [ شهر گرانمايه ] وپناهگاه ، كه بر مدينه السلام برترى داده مىشود ومايهء سرفرازى مسلمانان است . نهرهايش روان ، پيرامنش درختستان است . از ارزانى نرخها وبسيارى ميوه كه مپرس جامعش در ميان شهر ونيكىهايش بىشمار است . موغان « 2 » : شهريست كه دو نهر به دور آن است ، پيرامنش باغچههاى زيبا است كه گوئى دشت را بهشت ساخته . اينجا وتبريز دو باغ مىباشند ، وبراي « رحاب » در كشور اسلام دو فخر آور هستند . ميان « أردبيل » وگيلان است ، واز آن تا « برذعه » هشت تا است « 3 » . حومهاش خوش ودلگشا ودو نهر آن روانست ، روى مردمش همچون لولو ومرجان است . همه بخشايش گرو كريمند . بَرْزَنْد : كوچك وبازار ارمنستان وبار انداز خوره بشمار است نيكو وسود آور است . ميانَه : كوچك ودر دشتى پر خيرات جا دارد .
--> ( 1 ) معدل به مردمى بظاهر وارسته گفته مىشد كه حق تشخيص عدالت وناعدالتى ديگران به ايشان واگذار مىشده است . ( 2 ) موقان . خ . ل . ص 376 ( 3 ) مقصود هشت واحد مسافت است كه از متن افتاده است .