محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
556
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
فرمان بنى حمدان بوده است ! در پاسخ گويم : چون هر دو سرزمين مدعى آن بودند ، من آن را از ارمنستان شمردم ، كه نامى نزديك به آن « تفليس » در آنجا يافتم ، زير فرمان بودن نيز دليلي بسنده نيست ، مگر نه سيف الدولة « قنسرين » و « رقه » به زير فرمان مىداشت ، ولى هيچكس رقه را از شام نشمرد . گزارش برذعه : قصبهايست چهارگوش بزرگ در يك دشت . يك باروى بزرگ وبازارهاى سرپوشيده دارد . مسجد جامع در پشت بازار است . بغداد سرزمين رحاب بشمار آيد . خانههايشان روشن ، با آجر وگچى زيبا ساخته شده وپر ميوه است ، ستونهاى جامع ، برخى با آجر وگچ وبرخى با چوب [ برّاق ] است ، [ ارزانى هميشگى دارد واز بدعت گزاران خالى است ] . نهرى از آن مىگذرد ، نهر « كر » در دو فرسنگى آنست [ با فاصلهء يك بريد . پس اين شهر ميان دو نهر ودرياچه شفاف قرار دارد ] جويهاى زيبايش نزديك به هماند [ چه شهري زيبا وپاكيزه است ولى يك عيب دارد ] اطرافش ويران شده [ همچون بالوعه است « 1 » ] مردمانش كاسته شده ، بارويش ويران گشته است [ دور افتاده وناشناس لقمهء كوچك سلطان است . در اندك فقهشان پيرو حنبل هستند . كوچههايش مرتفع ، چنين است برذعه بازار أرّان با بيانى درست ،
--> ( 1 ) چاهك فاضل آب .