محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )

544

أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )

شنيدم كه : نهرشان از طوس مىآيد . نهر أتل نيز از سرزمين كفر مىآيد ] . ديدنىها : رباط دهستان از خراسان به ديدنش مىآيند ، نوراني است * وفضيلتها دارد . در فاصلهء يك روز راه تا بسطام زيارتگاهى هست كه برخى نيز در آن مجاور شده‌اند . در بيرون شهر بسطام گور با يزيد هست . در نواحي خزر رباطهائى محترم مىباشد . از شگفتيهاى طبرستان جانورى كوچك است كه هزار پا دارد ، از ملخ كوچكتر واز كرم باريكتر است ، هنگام رفتن همچون موج پنداشته شود ، از خوشهء انگور پديد مىآيد . جانورى ديگر نيز هست كه دو بال همانند بال سنونيه « 1 » دارد وبه بزرگى روباه [ پرنده ] است « 2 » ، ميوه‌ها را مىجود . ماهىها نيز دارند كه همانند پارهء جميز « 3 » . روزى در بازار ما هي فروشان گرگان ، سرى ديدم به اندازهء سر گاو ، گفتند سر يك ما هي [ بزرگ ] است . در نواحي گرگان چاهى هست كه هر سال يك درخت در آن پديد آيد وسپس نابود مىشود . يكى از سلاطين حيله كرد وآن را با زنجير كلفت ببست ، باز هم شكسته وباز شد وناپديد گرديد . زبان : زبان مردم قومس وگرگان نزديك است وه را زياد بكار مىبرند وگويند : هاده بده وهاكن بكن وزيبائى دارد . زبان مردم مازندران نيز بدان نزديك ولى اندكى تندتر است . زبان ديلم بعكس وپيچيده است . گيلها خ را بسيار بكار برند . زبان خزريان نيز سخت

--> ( 1 ) سنونيه سنونو ، خطاف ، پرستو ( لغتنامه ) . ( 2 ) از شگفتيهاى طبرستان جنبيده‌ايست سياه ورخشان كه به هنگام انگور پيدا شود . . . ودر آنجا جانورى است به اندازهء روباه مويى دارد چونان دله وبالهائى چسبيده چونان شب‌پره ( ابن فقيه . پ 159 - 160 ع : 313 ) ثعلب طيار ( قزوينى 2 : 243 ) . ( 3 ) انجير نرك ريز است ودم دراز دارد .