محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
487
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
بدان مىپيوندد . ودر پايان به درياچهاى در پشت صغانيان مىريزد وچون به ورغسر « 1 » مىرسد . چند نهر سمرقند از آن جدا مىشوند يكى از آنها نهرى بزرگ است كه از پشت به شهر داخل مىشود [ وچندين دية در كنار آنست ] . « 2 » در اين سرزمين آبى ناگواراتر از آبكش ونسا وطبس خرما نمىشناسم ، وشهري بد هوا جز زم ندارد ، كه مردمش زرد رنگ هستند هواي نيشابور وسمرقند خوبست ونياز به [ خردن ] چربى وشستشو وماليدن روغن بنفشه ] دارد . درازى عمر مردم نيشابور از نيرومندى هواي « 3 » آنست . از عبد اللّه بن طاهر پرسيدند : چرا نيشابور را بر مرو گزيدى ؟ گفت : به چهار سبب : هوايش قوى ومردمش سر بزير وعمر ايشان دراز است . * شگفتيها : در نيشابور يك تپه با خاك سياه همچون مداد هست كه بدان نامهها ومانندش را مىنويسند وكتابها را مهر مىكنند . كوههائى در هيطل هست كه نمك را از آنها مانند سنگ مىبرند . درختى در آنجا هست كه هر گاه ميوهاش را بشكافند حيواني بالدار از آن بيرون مىآيد ومىپرد . آب مازل ، مسجد رجا ، آسياى ابن . . . « 4 » إيوان أبو مسلم « 5 » ،
--> ( 1 ) گزارش ورغسر فاشون كه در صفحهء پيشين گذشت ، در اينجا دوباره به عنوان نسخه بدل در پا نوشت چ ع آمده است . ( 2 ) متن ، راس السكر ص 331 : 19 و 279 : 4 . ( 3 ) ص 314 / 304 : 13 . 300 : 1 . ( 4 ) در متن چ ع چنين است . ( 5 ) شرف يزدى در ظفر نامه گويد چون تيمور به خراسان آمد مزار أبو مسلم را در طوس زيارة كرد .