محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
481
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
در مرو نيمچه عالمان طيلسان را تا كرده بر يك شانهء خود اندازند ، وهر گاه خواهند درجهء فقيهى را بالا برند دستور طيلسان پوشيدن بدو دهند . [ فقيهان سرشناس ورؤساء طيلسان پوشند وحنك مىآويزند ، بازرگانان بزرگ ، طيلسان پوشند بىحنك وپائين از ايشان نه طيلسان دارند ونه حنك . . . هر كس بخواهد مىتواند أسب سواري كند ] . در ما وراء النهر كسى جز [ فقيهان ] بزرگ [ يا بيگانگان ] طيلسان نپوشد . مردم قباى باز مىپوشند [ زيرا كه مرز جهاد است . مردم بخارا هنگام سخن شانه را بالا مىاندازند من أبو بكر إسماعيلي را نيز ديدم كه همين كار مىكرد . آستينهاى سربازان تنگ است . در پيشاپيش شاهان گروهى مىنوازند . مردم جز با لنگ به گرمابه نروند ] . * آب : آبشان فراوانست ، ولى در نيشابور كاريزها دارند كه در زير زمين روانند ودر تابستان سرد هستند . با پائين رفتن از چهار تا هفتاد پله به آنها مىرسند ودر آباديها آفتابى مىشوند ، وبرخى از آنها در شهر آشكار شده در كوچهها مىگردند مانند آنچه در حيره ولعاوا وباب معمر وكاريز أبو عمر وخفاف وكاريز شادياخ وزقاق ودرايان وسوار كاريز ديده مىشود ، كه همهء آنها بر روى زمين روانند . در برخى جاها چاه با آب شيرين هست . در يك فرسنگى ايشان در دية بشتقان نهرى دارند كه هفتاد آسياب بر آنست . [ از أبو نصر عبدوى برايم نقل كردند كه مىگفت : اگر آبهاى نيشابور را جمع مىكردند از دجله بغداد پيشى