عبد اللّه بن مبارك در شهر صنعا بر عبد الرزاق در آمده أو از هواي خراسان پرسيد . پاسخ داد كه ما سه ماه در أطاق وسه ماه در مهتابى وسه ماه بالاى بأم مىخوابيم ودوباره به همان ترتيب باز مىگرديم . گفت : پس شما خراسانيان هميشه در سفر هستيد ! من همهء عمرم را در همين جا خوابيده‌ام ، وهمچنين‌اند بيشتر مردم شام وبعض مردم فارس وكرمان . من خودم بيست سال در بيت المقدس بودم ودر أطاق مىخفتم غرج شار در تابستان گرم است . اين سرزمين پر نهر با ميوهء فراوان است درياچه ندارد مگر در خوارزم كه شور است . درياچه‌اى نيز در سگستان وديگرى * در بخارا است كه هر دو شيرين هستند . كشتىرانى جز در جيحون ونهر چاچ نمىشود . بيش از سرزمين‌هاى ديگر دانشمند وفقيه دارد . اندرز گران در آنجا مقام ويژه وثروت چشم گير دارند . يهوديان بسيار ومسيحيان اندكند ، وهمه گونه مجوس در آنجا هست . جذامى در آنجا نيست وو آن را نمىشناسند . براي أولاد على ارج والا مىنهند « 1 » واز بني هاشم كسى در آنجا نيست مگر غريبه باشد . مذهب : مردم پاكدين‌اند جز در سگستان وپيرامن هرات ، كروخ استر بيان خارجيان بسيارند . در نيشابور معتزليان آشكارند ولى تسلط

--> ( 1 ) طبيعي است كه ملت شكست‌خوردهء إيران به نامزدهاى شكست‌خوردهء پيشوائى از خاندان علي ( ع ) روى آورد ، واين خانه‌نشين‌شدگان نيز بيش از حكام عرب پذيراى انديشهء گنوسيزم - متافيزم إيراني باشند وآن را بر ضد مذهب مادي غاصبين خلافت تأييد كنند .