محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
409
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
در اين منطقه ديههائى بزرگ هستند كه از شرايط شهر بودن چيزى جز جامع كم ندارند . وآن بدين سبب است كه أمير بخارا وپيشكار سلطان بنا بر رأى بو حنيفة ورأى ما مىرود كه : تشريفات رسمي آدينه گزارى نبايد انجام گيرد مگر در شهرهايى كه مركز اجراى حدود باشد . چقدر مردم بيكند رنج بردند تا موفق شدند حق منبر داشتن به دست آورند « 1 » . كِشّ : شهري بزرگ است كه يك شهرك ويران با حومهاش را در بر دارد . حومهء ديگرى نيز حومهء درونى را با يك كهندژ فرا گرفته . حومهء بيرونى آبادتر است كاخ اميرنشين در بيرون شهر وجامع درون شهرك ويرانه است . بازارها در حومه است ، ساختمانها از گل وچوب مانند بخارا مىباشد . زمين حاصلخيز است . ونوبرها را از آنجا به همه جا مىبرند . شهرك درونى چهار دروازه دارد . دروازهء آهنين ، دروازهء عبيد اللّه ، دروازهء قصّابان ، دروازهء شهرك درونى . شهر بيرونى نيز دو دروازه دارد : دروازهء شهرك بيرون ودروازهء بركنان . دو رود بزرگ نيز در آن روانست : نهر قصاران ونهر اسرود
--> ( 1 ) در ص 273 : 15 نيز از جنگهائى كه براي برقرارى منبر در شهر « كدر » رخ داد ، ياد شده است . داشتن منبر نشان درجهء استقلال قضائي منطقه بوده چنانكه داشتن حق طبل وپرچم ( چ ع 315 : - ) نشان درجهء استقلال نظامى فرمانرواى محل بوده است .