محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
232
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
مساحت شهر بيش از يك ميل در يك ميل مىباشد . ساختمانها از سنگ تراشيده وآجر پخته است . آنچه از نام كوچههايش بياد دارم چنين است : درب بئر العسكر ، درب مسجد عنّبه « 1 » ، درب بيت المقدس ، درب بيلعة ، درب لدّ ، درب يافا ، درب مصر ، درب داجون ، كه به شهري مىپيوندد بنام داجون « 2 » [ شهر ماننديست كه بيشتر مردم آن سامرى هستند وجامعي دارد ] جامع اين شهر در بازار ، بهتر وزيباتر از جامع دمشق است وابيض ناميده مىشود ، در كشور اسلام بزرگتر از محراب آن يافت نشود . پس از منبر بيت المقدس منبرى بهتر از منبر اينجا نيست . منارهاى زيبا نيز دارد ، هشام بن عبد الملك آن را ساخته است « 3 » . [ ستونهايش از رخام سفيد وزيبا است ] . از عمويم شنيدم : هنگامى كه هشام خواست آن را بسازد به أو خبر رسيده بود كه مسيحيان ستونهائى از رخام براي كليساى بالعه « 4 » در زير خاك پنهان كردهاند ، پس أو به ايشان گفت : يا ستونها را بياوريد يا ما كليساى لدّ را ويران كنيم تا با ستونهايش جامع خودمان را بسازيم . ايشان ستونها را آوردند كه بلند وكلفت هستند ، زمين سرپوشيدهاش با رخام فرش شده وزمين صحن با سنگهاى پيوسته بهم درهاى سالن سرپوشيده از چوب شربين ( نوش ) وتنوب ( صنوبر ) خوب كندهكارى شده است .
--> ( 1 ) عنبه چاهى در مدينه است ( لغتنامه ) ابن عنبه از نسب شناسان معروف م 828 ه صاحب « عمدة الطالب » است . ( 2 ) ياقوت 2 : 515 . ( 3 ) ياقوت 2 : 818 : 12 . به نقل از بشارى داستانى از ابن بطريق كاتب سليما بن عبد الملك آورده كه در اينجا ديده نمىشود . ( 4 ) ياقوت 1 : 479 آن را از بلعام باعور افسانهاى دانسته است .