محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
213
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
خداى آسمان ترجيح مىدهند . تودهء مردم نادان وجنجالى هستند ، شورى براي جنگ وكينهاى ضد دشمن ندارند . واژهء شام : گويند از آن روى آن را شام خواندند كه شامه ( خال ) كعبه است ، وگويند از ريشهء تشاؤم است كه مردم آن را بدشگون دانند . وگويند به سبب شامهها ( خالها ) ى سرخ وسفيد وسياه آنست . مرزها « 1 » : أهل عراق هر چه را در پشت نهر فرات واقع شده شام مىنامند ، واين روشى است كه محمد بن حسن در ديوانهايش « 1 »
--> بقيه از صفحهء پيش : اما دارندگان مذهبها سامى كه بنام « أهل كتاب » مورد حمايت خلفا بودند ، به سادگى توانستند مذهب خود را نگاه دارند . البتة اين نسبت در فرهنگ وزبان معكوس مىبود ، يعنى ملّتهاى سامى غرب فرات در همان سه قرن أول زبان ملّى خود را كه هم ريشهء عربى بود به عربى تبديل كردند ، وملّتهاى آريائى شرق فرات به سبب دورى ريشه ، زبان خود را حفظ كردند . يعنى نتوانستند به عربى تبديل كنند . وشايد همين يكى از عوامل بود كه در إيران شاعر درى زبان نامسلمان جز چند تن مانند بهرام پژدو نيامده ، ولى ودر عرب دهها شاعر در اقليّت چندين مليونى غير مسلمان عرب وجود داشته است . ( 1 ) دخويه مصحح چاپ عربى كتاب در پانوشت چ ع 255 ، اين دو سطر ميان دو شماره را با دو سطر إضافي بعنوان نسخه بدل يكى از نسخههاى خطى كتاب نقل كرده است ، من در اينجا تنها همان دو سطر اضافه را ترجمه مىكنم كه مكمّل متن است : « . . . وبيشتر دانشمندان آنچه را از اين باديه در باختر فرات باشد از جزيرة العرب مىشمرند ، زهرى وأبو زيد بلخى نيز همين را پذيرفتهاند ووى در جغرافياى خود نقشه را بر اين روش كشيده است . »