محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
194
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
گزارش موصل مركز اين سرزمين است ، شهري خوش آب وهوا ، با ساختمانهاى زيبا ، نامور ، با سنتهاى كهن ، بازار ومهمانخانههاى زيبا ، داراى شاهان وپيران بزرگوار وفقيهان با كوتاهترين زنجيرهء سند است . خوار وبار بغداد از آنست ، پايگاه كاروانهاى رحاب در آن جا است . گردشگاهها با ويژگيها دارد . ميوهء خوب ، گرمابههاى مجلل ، خانههاى دلباز ، گوشتهاى خوب وهمه چيز بر جا است ، بجز آنكه باغها دورند ، باد جنوبي موذى وآب رودخانه از دسترس بدور است . نقشهء شهر مانند يك طيلسان همانند بصره است ، اما نه بزرگ . در يك سوم آن . دژ مانندى بنام مربّعه بر نهر زبيدة هست ، كه چهارشنبه بازار « 1 » خوانده مىشود . در ميان آن فضائى گشاد هست ، كشاورزان وكارگران در آن جا گردآيند ، در هر گوشهاش مسافرخانهايست ، از مسجد جامع تا لب رودخانه يك پرتاب تير است . جامع در بلنديست وبا پله ببالا آيند . پلهها در سمت بازار كمتر است وسرپوشيده از سنگ وبي در بند است . بيشتر بازار نيز سرپوشيده است . چاهها شور است ، آشاميدنى ايشان از دجله ونهر زبيدة است . كوچههاى شهر : به نامهاى دير اعلا ، باصلوت ، جصاصين ، بنى ميده ، جصّاصة ، آسياى أمير المؤمنين ، دبّاغين ، جميل هستند . اين شهر بر كرانه است ، كاخ خليفه در نيم فرسنگى در سوى ديگر
--> ( 1 ) متن : سوق الأربعاء . براي هفته بازار چ ع 406 : 1 ديده شود .