محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )

مقدمه 3

أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )

به تفصيل بيان كرده است كه چگونه در ديار اسلامى سفر كرده وبراي تأمين معيشت خود گاه معلمي كرده واز تبحر خود در فقه بهره گرفته وبه كسبها ومشاغل گوناگون پرداخته ، وگاه به سنت روزگار خود زندگى طلبگى داشته وآواره وجهانگرد بوده است . خود أو مىگويد كه فقيه فرائضي ( داناى به تقسيم شرعي ميراث ) وصوفي وعابد وزاهد وتاجر وورّاق ( استنساخ كننده كتاب ) ومجلد ( صحاف ) وامام جماعت ومؤذن وكاتب ومذكّر وواعظ وجز اينها شده است . از لحاظ اعتقادات ديني مقدسي به ظاهر مذهب التقاطى داشته ودر بند تعصبات وجزئيات نبوده است . از فرقه كراميّان نيشابور وخراسان كه شايد در فلسطين هم با آنها آشنا بوده است ، با لحنى مساعد سخن مىگويد ، آشكارا نسبت به عقايد معتزليان اظهار تمايل مىكند ، به صوفيان سخت علاقه‌مند است واز خانقاه أبو إسحاق بلوطى در - كوهستانهاى جنوب شام وصف جالبى آورده است . در چند جا تمايل خود را به تشيع نشان داده ، واز جمله مىنويسد كه چگونه در مسجد واسط با مردى به نزاع برخاسته كه از معاوية در مقابل علي ( ع ) طرفدارى مىكرده است . از همهء اينها معلوم مىشود كه مقدسي سعهء صدر داشته ومشتاق آن بوده است كه در مذاهب مختلف دين وفلسفه به جستجو بپردازد وبهترين آنها را انتخاب كند . أساس آگاهى ما دربارهء متن أحسن التقاسيم مبتنى بر دو نسخه موجود از آن در برلن واستانبول است ، ولى البتة نسخه‌هاى جديدترى كه از روى همين دو متن اصلى فرآهم آمده نيز در دست است . دخويه از همهء اينها در چاپ علمي خود در مجموعه جغرافيايى عربى ، سوم ليدن 1877 چاپ 1906 ميلادي با كمي تجديد نظر ، استفاده كرده است . به