محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
122
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
معقر : در كنار راه عدن است . وهمچنين است عبره ، عاره ، مخنق كه همگى كوچكند . عدن : شهري بزرگ پر جمعيت ، آباد ، مستحكم ، سبك است . دالان چين ودرگاه يمن وانبار مغرب ومركز بازرگانى آنها است ، كاخهاى بسيار دارد ، بركتش به هر كس كه بدان درآيد مىرسد . بر ساكنانش ثروت مىبارد . مسجدهايش زيبا ، زندگى مردم مرفه ، اخلاقشان پاكيزه ، نعمتش آشكار است . پيغمبر بازار منا وعدن را مبارك باد گفته است . نقشهء عدن همچون زاغه گوسفندان افتاده ، دورادورش كوه است تا به دريا مىرسد ويك زبانه از دريا به پشت كوه مىپيچد « 1 » پس نمىتوان به درون شهر شد مگر پس از آنكه از آن زبانه بگذرند وبه كوه برسند واز راهى شگفتانگيز كه در سنگ كنده شده ودرى آهنين بر آن نهاده شده بگذرند . ايشان ديوارى نيز در سمت دريا از يك كوه تا كوه ديگر كشيده ودر آن پنج در نهادهاند . جامع شهر از بازارها بدور است ، چاههاى شور آب وچند آب أنبار دارند ، گويند در گذشته زندان شدّاد پسر عاد بوده است ولى اكنون شهري خشك وبد منظره است ، نه كشت دارد ، نه شيرده ، نه درخت ، نه ميوه نه آب ونه چراگاه ، ولى آتشسوزى بسيار است [ آدمي شب را ثروتمند مىخسبد وبامداد بي نوا برمىخيزد ] جامع آن نامنظم ، كشاكشهايشان وحشيانه ، گرمابههايشان بد است . آب [ وگندم ] را از يك منزل راه مىآورند . أبين : از عدن كهنتر است وعدن بدان منسوب است ، وگندم وميوهها وسبزيها را از آنجا مىبرند . زيرا كه ديهها وكشتزارها
--> ( 1 ) ياقوت 3 : 66 : 8 .