محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
100
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
بئر معطله وقصر مشيد ( قرآن 22 : 45 ) جاى ارم ذات العماد ( قرآن 89 : 7 ) وأصحاب أخدود ( قرآن 85 : 4 ) حبس شداد ، قبر هود ، ديار كنده ، جبل طىّ ، خانههاى فارهين در وادى ، جبل سينا ، مدين شعيب ( قرآن 7 : 84 ) چشمههاى موسى ( قرآن 2 : 60 ) همگى در آنجا است . گستردهترين اقليمها است [ پس از مغرب ] كه بهترين خاكها ومحترمترين وشريفترين شهرها در آن است ، صنعا كه سرآمد شهرها است ، عدن كه بارها به سوى آن بسته مىشود ، مخاليف كه زيبائى اسلام در آن است ، يمن بزرگ وحجاز [ وخزانهء مشرقين ، صحار كه بهر حال واجب التقديم است ] در آنجا مىباشد . هر گاه كسى بگويد : چرا يمن وخاوران ومغرب « 1 » هر يك را دو بخش كردى ؟ گفته مىشود : يمن را پيغمبر چنين كرد ، كه ميقات احرامش در دو جا نهاد [ زيرا كه ميقات مردم يمن را يلملم وميقات مردم نجد را قرن معيّن كردهاند . وچون ميقات مردم صنعا كه جزو يمن است همان ميقات نجديان در قرن است ، پس براي دو بخش ( جنوبي وشمالي ) يمن دو ميقات نهاده شده است واين در كتاب وسنّت نيز دليل دارد « 2 » ] * . خراسان را نيز أبو زيد [ فارسي ] « 3 » دو سرزمين دانسته [ هيطل را جدا از آن شمرده است ] وأو از پيشوايان اين دانش [ وفقه ] مىباشد
--> ( 1 ) دو بخش يمن در چ ع : 69 پ 102 ، دو بخش خاوران در چ ع : 260 ودو بخش مغرب در چ ع : 215 ديده مىشود . ( 2 ) بخارى 1 : 387 ( دخويه ) . ( 3 ) متن : أبو زيد است ، واژهء فارسي نسخه بدل C مىباشد كه دخويه در پانوشت آورده ، پس شايد مطلب را مقدسي از استخرى فارسي گرفته باشد كه أو از أبو زيد بلخى گرفته است .