واسط ، زاب براي افريقيه . اقليم‌ها چهارده تا هستند ، شش تا عربى است : جزيرة العرب ، عراق ، أثور ، شام ( سوريه ) مصر ، مغرب ( شمال آفريقا ) وهشت إقليم عجمي است : خاوران ، ديلم ، رحاب ، جبال ، خوزستان ، فارس ، كرمان ، سند . هر إقليم را چند خوره است ، وهر خوره را چند قصبه وهر قصبه را چند مدينه است ، مگر جزيره وخاوران ومغرب كه هر كدام دو مصر دارد وهر مصر قصبهء خورهء خود است ، ولى هر قصبه مصر نباشد . هر خوره بنام مصر آن خوانده مىشود مگر در چهار تاى نخست ومنصورة وسه تاى واپسين . من در اينجا از خاوران آغاز مىكنم وبسوى مغرب مىروم : مصرها : سمرقند ، ايرانشهر ، شهرستان ، أردبيل ، همدان ، اهواز ، شيراز ، سيرجان ، منصورة ، زبيد ، مكة ، بغداد ، موصل ، دمشق ، فسطاط ، قيروان * ، قرطبه است . وباقي هفتاد وهفت قصبه باشند : بنجكت ، نموجكت ، بلخ ، غزنين ، بست ، زرنج ، هرات ، قاين ، مرو ، يهودية ، دامغان ، آمل ، بروان ، أتل ، مراغه ، دبيل ، رى ، يهودية ، سوس ، جندىشاپور ، تستر ، عسكر ، دورق ، رامهرمز ، أرّجان ، سيراف ، دارابجرد ، شهرستان ، إصطخر ، أردشير ، نرماسير ، بم ، جيرفت ، بنّجبور ، قزدار ، ويهند ، قنّوج ، ملتان ، صنعاء ، بصرة ، كوفه ، واسط ، حلوان ، سامرا ، آمد ، رقه ، حلب ، حمص ، طبريّه ، رمله ، صغر ، فرما ، بلبيس ، عباسيّه ، اسكندريه ، أسوان ، برقه ، بلرم ، تاهرت ، فاس ، سجلماسه ، طرفانه . اينك باز گرديم به ذكر مدينه‌ها كه أطراف قصبه‌ها هستند . پس نخست حاجب قصبه را ياد كنم وسپس