السلمي
396
مجموعة آثار السلمي
گواهى مىدهد كه براي هيچ عالم شافعي ديگر نظير آن را اظهار نكرده است . گويد : « هيچ شافعي مذهبي نمىتوان يافت كه بر گردنش منّت شافعي نباشد ، مگر بيهقى كه أو به واسطهء تصانيف باارزش خود در دفاع از مذهب شافعي بر أو منّت دارد » . « 23 » از بيهقى اثرى دربارهء تصوّف وتاريخ آن ، نظير آنچه از قشيرى بر جاى مانده است در دست نداريم واگر سلمى بر وى سمت استادى دارد ، تنها در علم حديث است كه بيهقى از رجال بزرگ آن فن بوده است . بيهقى در سال 458 ه يعنى چهل وشش سال پس از سلمى وفات يافته است . از ديگر شاگردان سلمى مىتوان حافظ بزرگ ، أبو نعيم أصفهاني صاحب حلية الأولياء را نام برد . گرچه مورّخان صوفيه در ضمن شرح أحوال أو اشارهاى به اين موضوع نكردهاند ، امّا أو بدون واسطه از سلمى روايت مىكند وخود به فضل واستادى سلمى نسبت به خويشتن اعتراف دارد وبسيارى از اخبار صوفيه را از إفادات أو نقل كرده است وأو را از بسيارى تهمتها كه دشمنانش به أو نسبت دادهاند ، مبرّا دانسته است . أبو نعيم گويد : « أو ( يعنى سلمى ) يكى از كساني است كه من به ديدار أو توفيق يافتهام واز كساني است كه در تهذيب وسامان بخشيدن به مذهب تصوف عنايت بسيار داشته است . . . ومن در اين كتاب ، به روش أو در ذكر تابعين اقتفا مىكنم چون أو أول كسى است كه در طبقات « نسّاك » به تأليف دست زده است » . « 24 » بنابراين أبو نعيم خود را هم در مواد كتاب وهم در روش تنظيم مطالب از شاگردان سلمى به شمار مىآورد وهر پژوهندهاى كه شرح أحوال مشايخ مشترك بين حلية الأولياء وطبقات الصوفية سلمى را بررسى كند ، ميزان بهرهورى أبو نعيم را از طبقات سلمى در شيوهء سخن وكيفيت اقتباس از أقوال مشايخ در خواهد يافت ، هرچند أبو نعيم داراى سبكى خاص است كه امتياز آن ، اطناب ومبالغه در وصف كرامات وشگفتىهاى صوفيه است . هرچند از سوى ديگر ، سلمى نيز از أبو نعيم با وجود تقدم سنّى بر أو ، روايت نقل كرده ، تا آنجا كه سبكى أبو نعيم را در عداد مشايخ أو برشمرده است ، « 25 » امّا شك نيست كه سلمى بر أبو نعيم فضل بيشترى دارد . وفات أبو نعيم در سال 430 ه ، يعنى هجده سال پس از وفات سلمى اتفاق افتاده است .
--> ( 23 ) . طبقات الشافعية ، ج 3 ، ص 3 - 5 وتذكرة الحفاظ ، ج 3 ، ص 328 . ( 24 ) . حلية الأولياء ، ج 2 ، ص 25 . ( 25 ) . طبقات الشافعية ، ج 3 ، ص 7 .