داشت كه با ملاحظهء مقارنه‌هاى جالبى در أصول عقايد ميان برخى از كلمات تفسير عرفانى منسوب به امام جعفر ( ع ) از سويى وسخنان پراكندهء مروىّ از طريق جداگانه به نقل اماميهء متعصب و « غلاة » ( نصيريّه ودروزيّه ) از سوى ديگر ، پيشاپيش نمىتوان انتساب كلمات اين تفسير عرفانى را به امام ( ع ) على الإطلاق رد كرد ، مثلا در باب « عدل » فرق ميان « امر » و « مشيّه » ، « 22 » در باب « توحيد » ، كاربرد لفظ « تنزيه » « 23 » ، در فروع ، إلزامي نبودن « حج » « 24 » ، تعيين غرّهء ماه با محاسبه « 25 » ( ونه بتجربة از طريق رؤيت ) « 26 » ؛ سرانجام ، « قياس » و « رأى » « 27 » . « مجموعهء » اين روايات را چه كسى فرآهم آورده است ؟ مىتوان جابر بن حيّان يا ابن أبي العوجاء ( وفات : 167 ه ) را باني آن دانست . قراينى كه جابر را مؤلف آن مىشناساند به اين شرح است : وى كتابهايى به نام امام تأليف كرد ؛ ذو النّون مصرى ، نخستين ويراستار اين مجموعه ، شاگرد أو در علم كيميا بود . اين مرد ، كه به صوفي نيز ملقّب بود ، « 28 » در زهد كتابهايى نوشته

--> مجتهدان سابق الذّكر اين دسته از شيعيان ( ابن الدّاعى ، 422 - 423 ) ، صميميّت أبو شاكر با امام ( ع ) كه خود اين شيعيان بدان إذعان دارند ، رابطهء نزديك إبطال قرمط با نفى الرؤيه‌اى كه اين شيعيان برغم أبو بصير وابن الحكم هم از آغاز قرن سوم هجرى به تبليغ آن پرداخته‌اند ، وهمچنين يكى بودن نور علوي قرمط با الله نور امام ( ع ) اين پرسش را مطرح مىسازند . ( 22 ) . 625 . Passion , p ؛ نسخهء خطى نصيري ، پاريس ، 1450 ، ورق 12 الف . ( 23 ) . 648 ، 2 . n ، 636 . Passion , p ( 24 ) . 2 ، n ، 736 . Passion , p ؛ مكي ، قوت القلوب ، ج 2 ، 117 . ( 25 ) التماس الهلال بر طبق جداول تنظيمى ابن أبي العوجاء به نام امام جعفر صادق ( ع ) ( الفرق بين الفرق ، 25 ؛ كندى ، قضاة [ مراد أبو عمر محمد بن يوسف بن يعقوب كندى ( 283 - بعد 355 ه ) مورّخ است نه أبو يوسف يعقوب بن إسحاق كندى فيلسوف . اثر أو نيز الولاة والقضاة در يك مجلد مشتمل بر دو كتاب تسمية ولاة مصر واخبار قضاة مصر است . اين مؤرخ به تاريخ مصر ومصريان آشنايى بسيار داشته است . - مترجم ] ، طبع Guest ، 538 سطر 37 ، 533 سطر 23 ، 534 سطر 20 ، ابن جبير ، 162 سطر 11 ، 167 ؛ ابن سعد ، ج 5 ، ص 21 سطر 16 ) . در مورد نظر امام جعفر صادق ( ع ) ، نگاه كنيد به : مقريزى ، اتّعاظ الحنفاء باخبار الأئمة الفاطميين الخلفاء ، 76 سطر 14 ؛ أبو عمر كندى ، الولاة والقضاة 584 سطر 17 ؛ ابن تيميّه ، مجمع الرسائل الكبرى ، ج 2 ، 157 ( گلدتسيهر ) ؛ طباطبايى ، عروة الوثقى ، 419 - 421 . ( 26 ) به روش سنّيان . ( 27 ) طبرسى ، احتجاج ، 185 - 186 ، 183 ، 179 . ( 28 ) الفهرست ، 335 : عنوان كتاب الرّحمة أو ، نسخهء خطى كمبريج ، 896 .