السلمي
228
مجموعة آثار السلمي
فاتح ، 260 ، با رمز F وبشير آقا 36 ، با رمز B وينى جامى ، با رمز Y ، تصحيح كرده است . دوّمين ضميمهاى كه نويا بر متن مصحّح مقامات افزوده ضميمهاى تحت عنوان « شرح كلام أبى الحسن النّورى رحمه اللّه تعالى » است كه أو آن را ضميمهء B ناميده است ، ودر بارهء آن مىنويسد : « در ضميمهء B ، ما متن بسيار جالب توجهى منسوب به نوري آوردهايم كه شارح ناشناسى از شاگردان مكتب ابن عربى آن را شرح كرده است » « 4 » . وپس از نقل خلاصهء فشرده ونيز عباراتى از آن مىگويد : « براي شاگرد ابن عربى چنين عباراتى غذاى روحي دلپذيرى بود ؛ به همين سبب شارح ناشناس ما شادمان است از اينكه مىتواند انديشهء نوري را به زبان فلسفي أستاذ خود بپرورد وآن را با اصطلاحات مهم وحدت وجودي همراه كند . مىدانيم كه مكتب ابن عربى ، براي بنيانگذارى نظريّات وحدت وجودي خود ، معمولا به پارهاى از نوشتههاى سهل تسترى وبعضي آراء مكتب سالميّه إرجاع مىدهد . ولى تا اينجا نمىدانستيم كه بعضي از شاگردان ابن عربى نوري را هم از آن خود مىدانند . به همين سبب نبايد از اهميت متنى كه تصحيح آن را مىآوريم ( يعنى همين شرح كلام منسوب به نوري ) غافل بود . ما آن را همراه با گزيدهء عمدهاى از شرح منتشر مىكنيم ، نه تنها براي اينكه معنى متن را روشن كنيم ، بلكه علاوة بر آن ، براي اينكه شارح ، مخصوصا از جهت احاطهء أو بر اصطلاحات فلسفي ، شايان توجه است » « 5 » . ولى چنانكه پروفسور هرمان لندلت تحقيق كرده است ، اين ضميمه ، كه شامل « گزيدهء عمدهاى از شرح شارح ناشناس » است ، بر خلاف آنچه پل نويا نوشته است ، از أبو الحسين نوري نيست ، بلكه از أبو الحسن بستى است ومتن كامل عربى آن به اضافهء شرح نور الدين اسفراينى وشرح شارح ناشناخته همراه با ترجمهء فارسي آنها ، در كتاب زندگى وآثار شيخ أبو الحسن بستى « 6 » ، چاپ گرديده است . اشتباه نويا وبه تبع آن نتيجهگيرى شتابآميز أو از اينجا ناشى شده است كه أو تنها يك نسخه از متن وشرح آن را در دست داشته ، ودر آن نسخه هم ، چنانكه در مقدمهء آن مىخوانيم ، شارح ناشناخته « كلمات » را منسوب به نوري دانسته است . خود نويا نيز از اينكه فقط يك نسخه از آن را يافته بوده راضى نبوده است ، زيرا در پايان مقالهء خود ، كه در آن مقامات را معرفى مىكند چنين مىنويسد : « اين متن را در يك جنگ خطى
--> ( 4 ) همان جا ( 5 ) همان ، ص 127 [ 13 ] ( 6 ) نگاه كنيد به : نصر الله پورجوادى ، زندگى وآثار شيخ أبو الحسن بستى ، « كلمات عربى » ، ص 135 - 105 ، مؤسسهء مطالعات وتحقيقات فرهنگى ، تهران 1364