ولى باز آثاري پيدا شده است كه فهرست نگار از آنها بي خبر بوده است . مثلا كتاب نسيم الأرواح وكلام الشافعي في التصوف ، كه نسخه اى از هر يك از آنها در إيران پيدا شده وما إن شاء الله در جلد دوم اين مجموعه آنها را چاپ خواهيم كرد ، در اين فهرست ذكر نشده است . تحقيق دربارهء آثار سلمى وجستجو براي يافتن نسخ خطى آثار أو كارى است كه بخصوص در سى چهل سال أخير بجد دنبال شده است وهمچنان بايد ادامه يابد . تحقيق دربارهء سلمى وآثار أو از چند جهت براي ما اهميت دارد . يكى از جهت شناخت تاريخ تصوف وشرح أحوال وعقايد مشايخ صوفيه ، بخصوص در قرنهاى سوم وچهارم كه در واقع عصر طلايى تصوف به شمار مى آيد . كتاب طبقات الصوفية سلمى بدون شك يكى از مهمترين وبهترين ، اگر نگوييم مهمترين وبهترين ، اثر در اين زمينه است . اما اين اثر يگانه كتابي نيست كه نويسندهء نيشابورى ما در اين زمينه تأليف كرده باشد . سلمى كتاب ديگرى داشته است ب نام تاريخ الصوفية كه ظاهرا پيش از سال 470 هجرى تصنيف كرده وومتأسفانه هنوز نسخه اى از آن پيدا نشده است ، گرچه قسمتهايى كوتاه از اين كتاب را نويسندگان ديگر در آثار خود نقل كرده اند . يكى از اين نويسندگان خطيب بغدادي است كه مطالبى را كه سلمى در كتاب خود دربارهء حلاج گفته است در تاريخ بغداد آورده وما سينيون آنها را استخراج كرده وما در همين مجموعه آن را چاپ كرده أيم 12 . اثر ديگرى ، كه قبلا از آن ياد كرديم . يعنى تاريخ أهل صفه ، نيز احتمالا حاوي مطالبى است كه براي تدوين تاريخ تصوف مى تواند سودمند باشد . علاوة بر اينها ، سلمى در آثار ديگر خود نيز بسيارى از سخنان مشايخ پيشين را نقل كرده وجمع آورى اين أقوال نيز مى تواند در شناخت هر يك از مشايخ به محققان كمك كند . سلمى در درجهء أول يك صوفي است وديدگاه أو نيز تاريخ است . اما در عين حال أو يك مسلمان مؤمن وپيرو أهل حديث وسنت است واز مشايخ بغداد حديث روايت مى كرده است 13 روحيهء أهل حديث در همهء آثار سلمى كم وبيش پيداست . حتى يكى از آثار أو به نام أربعين في الحديث ، همان طور كه از نام آن پيداست ، چيزى بيش از مجموعه اى از أحاديث نيست . مطالعهء اين اثر وآثار ديگر سلمى مى تواند گوشه اى از تاريخ علم حديث ومحدثان وبخصوص رابطهء ميان أهل حديث وتصوف را براي ما روشن نمايد . اهميت ديگر سلمى وآثار أو از جهت تاريخ تفسير قرآن وبخصوص تفسيرهاى عرفانى است . سلمى صاحب كتابي است به نام حقائق التفسير . اين كتاب عظيم ، كه در واقع يكى از قديمترين وبي شك مهمترين كتب تفسير از لحاظ عرفانى است ، مجموعه است از تفاسيرى كه تا پيش از سلمى از ديدگاه تصوف وعرفان نوشته شده بوده است . تفسير منسوب به امام صادق ( ع ) ، كه در حقيقت أساس همهء تفاسير عرفانى است ، وتفسير ابن عطا ، كه يكى از

--> 12 . ظاهرا ذهب نيز قسمتهايى را در كتاب تاريخ الاسلام خود نقل كرده است . 13 . بنگريد به تاريخ بغداد ، ج 2 ، ص 248 .