السيد محمد باقر الداماد ( الميرداماد )

مقدمة 94

نبراس الضياء وتسواء السواء

شريكنا في التعليم ) مىداند « 1 » واز اين حيث به معلم ثالث مشهور گرديده است . لازم به ذكر است كه آراء فكرى محقّق داماد چنانچه بدان اشاره رفت جلوه‌هاى اشراقي دارد ولذا أكثر تأليفات أو با عناوين اشراقي آغاز مىگردد ، چون : قبس ، جذوه ، ومضة ، ميقات ، أفق ، صرحة ، استنارة ، استصباح و . . . حتى تخلّص شعري وى نيز « اشراق » است ، لذا از ترّهات پاره‌اى كه وى را در عداد مشائيان قلمداد مىنمايند سخت بايد اجتناب نمود . ميرداماد از زمره فيلسوفانى است كه خود متكفّل تدريس كتب خويش بوده ، ودر آن عصر به تدريس كتابهايش چون : « قبسات » ، « أفق المبين » ، « ايماضات » ، « تقديسات » و . . . مبادرت نموده است « 2 » . در هر حال قضاوت نهايى در بيان مكتب أو ، تبيين آراء وتأثيرش در حكمت صدرايى ، در گرو طبع آثار مهم فلسفي أو چون : « الأفق المبين » ، « تقويم الايمان » ، « الصراط المستقيم » ، « الإيماضات » ، « خلسة الملكوت » ، « الايقاظات » وغيره است ، لعلّ اللّه يحدث بعد ذلك أمرا « 3 » سخنى دربارهء رساله « نبراس الضياء » پيش از اين به چگونگى طرح بحث اين رساله پرداخته شد واز تكرار مجدّد آن خوددارى مىگردد وفقط بدين تذكّر بسنده مىكنيم كه يكى از آثار مهم كلامي ميرداماد اثر فوق الذكر است ، چه اين كه در آراء تمام انديشمندان پس از أو جاى پاى

--> ( 1 ) - وبيچاره بهمنيار هنوز در حد تلميذى خود باقي مانده است ، « قال التلميذ في التحصيل » . ( 2 ) - بنگريد : مقدمه « مصقل صفا » ، ص شصت وپنج . ( 3 ) - تحليل مكتب أصفهان ونقش ميرداماد در آن مجال ديگرى مىطلبد ، وما در اين جا به همين قدر اكتفا مىنماييم . جهت تفصيل اين گفتار بنگريد : ميان محمّد شريف « تاريخ فلسفه در اسلام » ، فصل 47 ، مكتب أصفهان به خامه دكتر سيد حسين نصر ، ج 2 / 443 وهانرى كوربن ، « تاريخ فلسفه اسلامى » ، ج 2 / 147 .