السيد محمد باقر الداماد ( الميرداماد )
598
مصنفات مير داماد
( 6 ) نامهء ميرداماد به سؤالكننده براي توضيح وشرح شعر سيف اسفرنگ بسم اللّه الرحمن الرحيم به موقف عرض مقدّس مىرساند كه بيتي از سيف اسفرنگ مذكور مىشود ومعنى در حجاب اختفاء است . آنچه در پيشگاه اشراقات ضمير آفتاب نظير تابد به اظهار آن سرگردانان تيه جهالت را راهنمائى خواهند فرمود . بيت : زهد تو فضلهء وضو ، گر به سپهر برزدى * حيض چهار مادر از بطن سه دختر آمدى ظل ظليلت ابدى التظليل باد ، إن شاء اللّه . جواب : بسم اللّه الرحمن الرحيم . به كلك عرض بر لوح ذهن وقّاد وطبع نقّاد مىنگارد كه وقتي قبل از اين أوقات چنانچه گفتهاند : از اين پيش گردون كه آزاده بود * بهين روزگارى مرا داده بود شرح اين بيت چندين وجه زبان زد قريحهء خامده مىشد . از جملهء آن وجوه ، آنكه مراد از چهار مادر أمّهات اربع كه اسطقسات اربعهء عالم عنصريّات است بوده باشد . وحيض آنها عبارت است از عيب عروض دثور ونفاد ونقص قبول كون وفساد . وسه خواهر يا سه دختر ، على اختلاف النّسخ ، كناية از بنات ثلاث بنات النعش كبرى . حاصل ومحصّل المغزى آنكه جناب ممدوح كه وضوى زهادت أو از احداث كيانيّات متطهر بوده وعالم عنصريّات وأقاليم سفليّات را از مطروحيّت نظر التفات انداخته است اگر فضلهء وضوى زهد خود را ، به فتح وأو وضو ، كه عبارت است از آب وضو ، به ضم ، به سپهر ، يعنى عوالم أفلاك وطبقات سماويّات برزدى ، اطباق علويّات اثيريّه در دام دثور وممات ونفاد گرفتار آمدى ، حيض قبول كون وفساد كه خاصّهء أمّهات عالم سفلى است ، از بطن بنات عالم علوي وإقليم سماوي آمدى ، واللّه سبحانه اعلم . ومعنى ديگر اين بيت ، آن است كه با آنكه بنات النّعش در عالم