السيد محمد باقر الداماد ( الميرداماد )
565
مصنفات مير داماد
يا آنكه أو را عروج فرموديم به مكاني بس عالي ومقامي بسيار بلند . إدريس پيش بعضي از علماء ، لفظ عربى است بر وزن إفعيل ، صيغهء مبالغه ، مشتقّ از درس ، وپيش أكثر عربى نيست ، ولهذا منصرف نمىشود . ودر معنى به حسب آن لغت موافق لغت عرب است . أو را إدريس گفتهاند از جهت كثرت درس ومدارست كتب علم وحكمت . ونزد من اين قول اصحّ است . ونام أو در تورات أخنوخ است . وحكماء يونان أو را هرمس الهرامسة مىگويند ، فرزند شيث نبىّ وجدّ پدر نوح نبىّ است ، على نبيّنا وعليهم السّلام . وأوّل كسى كه خط نوشت وإعمال قلم كرد أو بود . واللّه تعالى علم هيأت وعلم حساب وعلم نجوم را معجزهء أو ساخت . وصاحب « تاريخ الحكماء » شمس الدّين شهرزورى ، وديگر مورّخين گويند : « هرمان ، بلكه أهرام ثلاثهء مصر بناء اوست » . از علم وحى وعلم نجوم دانست كه در زمان طوفان نوح أكثر معمورهء عالم خراب خواهد شد ، كتب علمي را در موضعي جمع ساخته ، آن گنبدها بر آن بنا نمود بىدر ، تا كتابهاى حكمت از آسيب طوفان محفوظ بماند . امام عصر ، صاحب الزّمان ، صلّى اللّه عليه وآله . وعجّل فرجه ، در وقت ظهور ، إن شاء اللّه العزيز ، گنبدها را شكافته ، كتابها را بيرون خواهد آورد . « مكانا عليّا » به قواعد علم تفسير ، دو احتمال دارد : أوّل آنكه تميز بوده باشد ، ومكان به معنى منزلت است ، يعنى منزلت أو را در نبوّت ورسالت بلند گردانيديم . دوم آنكه منصوب باشد به نزع خافض ، وتقدير كلام : « إلى مكان على » يعنى أو را صعود وعروج داديم ، تا به مكاني بسيار عالي . أقوال مفسّرين ، بنا بر مسلك ثاني ، مختلف است ، بعضي گفتهاند : آن مكان عالي عبارت است از بهشت ، وموقع آن فوق آسمان هفتم ، يعنى فلك زحل ، وتحت آسمان هشتم ، يعنى كرسي وفلك ثوابت ، است ودر حديث شريف نبوي وارد شده : « سقف الجنّة عرش الرّحمن » سقف بهشت عرش رفيع إلهي است . ما بين آسمان چهارم وآسمان پنجم قبض روح إدريس عليه السّلام واقع شده باز اللّه ، سبحانه وتعالى أو را حيات نبخشيده ، كرامت عروج به بهشت روزى گردانيد ، واليوم