السيد محمد باقر الداماد ( الميرداماد )
548
مصنفات مير داماد
نهيم چنان كه دايرهء نصف النهار كره بر دايره نصف النهار كه بر زمين پديد آورده باشيم منطبق شده باشد شاقولى از دايرهء نصف النهار درآويزيم از آن جهت كه شمال باشد وجزو شمس از دايرهء فلك البروج معلوم كنيم وآن شخص كه از موم كرده باشيم بر آن جزو نهيم وكره مىجنبانيم تا آن سايه شخص نباشد پس ربع دايره بكشيم يا از چوب يا از كاغذ ونبود قسمت كنيم ويكسر اين ربع بر دايرهء نصف النهار نهيم ويك سر مىجنبانيم بر سطح دايرهء أفق تا آن درجه كه ارتفاع باشد مماس درجهء آفتاب شود واز آنجا كه شاقول در آويخته باشد تا پاى اين ربع بشماريم آن سمت باشد وبر أفق نگاه كنيم آنچه از دايرهء فلك البروج برآمده باشد آن طالع وقت باشد . ( 2 ) باب در معرفت قوس النهار ومعلوم كنيم جزو آفتاب را وبر دايره أفق نهيم وآن جزو را كه از دايرهء معدل النهار بر أفق باشد نشان كنيم وكره بگردانيم در حلقه تا جزو آفتاب ديگر بار نشان كنيم وما بين هر دو علامت بشماريم كه آن قوس النهار آن روز باشد . ( 3 ) باب در قوس الليل بشبهه جزو آفتاب را از فلك البروج بر دايرهء أفق مغرب است وكره در زير خلق بگردانيم تا ديگر بار آن درجهء آفتاب بر أفق مشرق پديد آيد وبعد از آن نشان كند كه جزوى كه بر أفق باشد از دايرهء معدل النهار وما بين هر دو علامت بشماريم آنقدر كه يافته باشيم قوس النهار باشد . ( 4 ) باب در ساعات مستوى چون قوس النهار معلوم كرده باشيم بر پانزده قسمت كنيم آنچه بيرون آيد ساعات مستوى باشد وچون از پانزده چند عدد افزون باشد در چهار ضرب كنيم كه آن كسر ساعت باشد . ( 5 ) باب در ساعات زمانيه چون خواهيم كه ساعات زماني معلوم كنيم قوس النهار بر دوازده قسمت كنيم آنچه بيرون آيد ساعات زماني باشد ودر كسر همان كنند كه در ساعات گفته شد .