عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

92

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

قرار گرفتن هميشگى أو در كنار نور الدّين عبد الصّمد پايان يافت را ميتوان « سفر انجام » ناميد ، همان گونه كه نخستين سفر أو ، يعنى هجرت از كاشان به شيراز را « سفر جستجو » دانستيم . دربارهء اين سفر در مبحث « انجام زندگى ومدفن » باز هم سخن خواهيم داشت . اكنون بعنوان نتيجهء اين بخش چنين بنظر مىآيد كه عبد الرزّاق در طول زندگانيش بدون شك به 9 سفر دست زده است ؛ 1 - سفر كاشان به شيراز 2 - خروج از شيراز وسكونت هفت ماهه در بيابانى غير مسكونى 3 - رفتن به بغداد 4 - زيارة نجف وكربلا 5 - سفر حج 6 - سفري به سلطانيه 7 - بازگشت به كاشان 8 - سفر به سمنان و 9 - رفتن به نطنز . جز اين هفت سفر ، أو سفرهاى ديگرى هم كرده است كه از آن ميان احتمال سفر به تبريز ومصر را در همين صفحات مطرح كرديم . اكنون با اين نتيجه‌گيرى وبا تأكيد مجدّد بر اينكه آنچه گذشت تنها بر أساس ترتيب شواهد وقرائن مذكور تدوين شده است واطلاعات بسيار اندك ما دربارهء زندگى كاشاني سايه ابهام را بر اين جنبه از زندگى أو نيز گسترده است اين فصل را به پايان برده وبه بررسى نمادى ديگر از زندگى أو مىپردازيم . 8 - معاصران ومصاحبان كاشاني بهرهء حاضر ، خردترين بخش اين رساله است . چه ، نه راقم اين سطور در پى نمودن زواياى زندگى كساني است كه بگونه‌اى با كاشاني مصاحبت داشته‌اند - كه توضيحاتى از اين گونه را مىتوان در تراجم نامه‌ها وتواريخ گوناگون يافت - ونه دانسته‌هاى مختصر ما از زندگى كاشاني مىتواند آنچه را كه از اين مقولة به حيات خود أو مربوط است ، بنماياند . پر واضح است كه جستجو در چگونگى زندگى وآثار بزرگانى كه زين پس به نام آنان اشاره مىشود ، هر چند سخن مبارك است ولازم ، امّا از موضوع اين وجيزه خارج است . بنا بر اين ، بگونه‌اى كه نوشتهء حاضر از موضوع « كاشانىنامه » خارج نشود ، تنها به ذكر چند نكته مىپردازم . بيفزايم كه بدون ترديد ، عز الدّين محمود كاشاني ، علاء الدّولهء سمنانى ، قيصرى ووزير خردمند غياث الدّين محمّد بن رشيد الدّين فضل اللّه در شمار